Avdet

Синдикация материалов
Адрес: https://avdet.org
Обновлено: 31 минуты 41 секунды назад

Qırım muzıkantları Enver Kamburovnıñ hatırasına bağışlanğan borazancılar festivalini ötkerecekler

9 часа 4 минуты назад

Qırımda Enver Kamburovnıñ hatırasına bağışlanğan, borazancı – muzıkantlar arasında konkurs – festival keçirecek oldılar.

Bu aqta  CANLI Radioniñ efirinde Kamburovnıñ dostları ve işdeşleri – Rustem Refatov ve Sefa ansamblniñ solistı Ablȃy Alȃdinov aytıp berdiler.

«Enver ağa bizim folklor muzıkamıznıñ ilerlemesine balaban isse qoşqandır. 70 – 80-nci seneleri Özbekistanda onıñ adı er tarafqa belli edi. O bizim kumirimiz edi. Onıñ balaban icadiy tecribesi, muzıkacı tasili, «Haytarma»da çalışma tecribesi bar edi, o bu şeylerniñ episini birleştirip, bizler içün bir nümüne olğandır», – dep ayttı Ablȃy Alȃdinov.

Rustem Refatovnıñ hatıralarına köre, Enver Kamburov, qırımtatar toyını milliy muzıka bayramına çevire edi.

«Kimse çette qalmay edi, er kes oynay edi. Biz bügün halq türküleri dep sayğan yırlarımıznı, çoqusını Enver ağa yazğan edi. Meselȃ, Ozenbaş qızları, Bağçasarayğa uzun yol», – dep hatırlay Refatov.

Hatırlatamız, belli qırımtatar muzıkantı, yırcı ve kompozitor Enver Kamburov 19 sentȃbr künü vefat etti.

Enver Kamburov – qırımtatar medeniyetini yüksek seviyege kotergen bir adam edi. Qırımtatarlarınıñ bir qaç nesil bu adamnıñ icadında ösip büyüdi. Yazıq ki, yaş nesil onıñ eserlerinen tanış degil, amma buña baqmadan, onıñ çoqusı türküleri halq arasında qaldı ve toy – ciyin merasimlerinde başqa muzıkantlar tarafından icra etile.Enver Kamburovnıñ eserleri halq eselerinen birleşip, olarnıñ bir qısmı olıp qalğandır. «Şu dağlarda seni körecegim, açacayım saña yüregim. Qara qaşlı Ozenbaş qızların severim, severim, severim» biz bellesek bu satırlarnı bilmegen yoqtırdır, amma bu yırnıñ müellifi Enver Kamburov olğanını az kim biledir. «Kamburov haytarması» ise, qırımtatar toylarınıñ ayırılmaz bir parçası olıp qalğandır.

Enver Kamburov 20 mart 1939 senesi, Büyük Ozenbaş köyünde doğdı. Cenk seneleri muzıka mektebine barmağa çare yoq edi, onıñ içün öz başına notalarnı ogrendi. Soñ ise, Taşkentte Uspenskiy adına konservatoriya yanında olğan muzıkal mektebini, kemaneci sınıfını bitirdi. Kemaneden birlikte, o başqa aletlerde çalmağa da ogrene edi. Böyleliknen onıñ esas çalğı aleti olaraq borazan belli oldı. On doquz yaşında o «Haytarma» ansambline çalışmağa kire ve Sabriye Erecepova, Selime Çelebiyeva, Fevzi Belâlov, Enver Şerfedinov, İlyas Bahşış, Ediye Topçı, Ablâmit Umerov, Kabul Seytveliyev kibi belli icatkârlarnen çalışa.  Enver Kamburov bir çoq eski ve qadimiy yırlarnı da icra etkendir.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizg, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Deşetli araba çatışmasında vefat etken oğlanlarnıñ cenazelerine yüzlernen adam keldi

10 часа 31 минуты назад

Qırımda arba qazası neticesinde vefat etken 29 yaşlı Nazim Abibullayev, 22 yaşlı Ekrem İlyasov, 21 yaşlı Eskender Haybullayev ve 17 yaşlı Seytveli Suleymanovlarınıñ cenazeleri olıp keçti.

Cenaze 19 sentȃbr künü, Qarasuvbazar rayonınıñ Kokey (Rusakovka) köyünde olıp keçti. Bu köyde oğlanlanlarnıñ dörtüde yaşay edi. Cenazege yüzlernen insan cıyıldı.

18 sentȃbr künü dört genç Qarasuvbazardan Uskut köyüne, Eskender Haybullayevniñ doğğan kününi qayd etmege kete ediler. Bu künü Eskender 21 yaşını toldırdı, dep haber ete Crimeantatars.club.

Avdet haber etkeni kibi, 18 sentȃbr künü yengil arabanen KAMAZ maşınası yüzme – yüz çatıştılar, neticede üç adam elȃk oldı. Dörtünci yolcı, 17 yaşlı Seytveli hastahanede vefat etti.

GİBDDniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, VAZ-2107 arabasınıñ aydaycısı, Qarasuvbazardan Uskut köyüne ketken vaqıt, arabanı idare etip olamadı, qarşı yolğa çıqtı ve KAMAZnen yüzme – yüz uruldı.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Aqmescit başı olmağa eki namzet belgilendi

14 часа 18 минуты назад

Aqmescit memüriyetiniñ başı vazifesine eki namzet kösterilgen. Birisi Qırım parlamentiniñ iqtisadiyat, bücet – maliye ve bergi meseleler komitetiniñ reyisi İgor Lukaşev ve «Qırım malümat şirketiniñ» general müdiri Maksim Nikolayenkodır.

Konkurs komissiyasınıñ azaları keçirgen saylavlar neticesinde Lukaşev 80 ball, Nikolayenko ise 69 ball aldılar, dep haber ete «Krıminform».

Konkurs komissiyası tarafından belgilengen namzetlerAqmescit şeer şurasına taqdim etilecek ve olar şu namzetlerden birini, şeer başı vazifesine tayin etecekler.

Şeer şurasınıñ reyisi Viktor Ageevniñ aytqanına köre, bu mesele, 22 sentâbr cuma künü, şuranıñ nevbetteki sassiyasında baqılacaq.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Qırımğa bozğun ava kelecek

15 часа 52 минуты назад

Pek quru ve sıcaq avalardan soñ, 22 – 23 sentâbr künleri Qırımda ava şartları deñişecek: bazı yerlerde sağanaq, boranlı yağmur ve burçaq yaqması beklenile.

Bu aqta Qırımnıñ fevqulâde nazirliginde haber eteler.

Ava arareti 10 – 12 derecege tüşecek ve +20 +25 gradus olması tahmin etile.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Prokurorlar İlmiy Umerov içün üç yıl şartlı olaraq isteyler

18 часа 51 секунды назад

20 sentâbrde prokuror İlmiy Umerov içün üç yıl ve 6 ay şartlı apis istey. Bu müddet içinde Umerovğa halq ögünde çıqışlar yapmağa ve ocalıq zenaatınen oğraşmağa mümkün degil.

Makeme ükümi, çarşenbe, 27 sentâbr künü Aqmescitniñ rayon mahkemesinde bildirilecek.

Mahkeme oturışı saat 11.00 başlaycaq, dep ayta «QırımAqıqat».

20 sentâbr künü, İ. Umerov munaqaşada iştirak etip, taqiqatçı İgor Skripka ve ekspert Olga İvanovağa qarşı cinaiy iş açılmasını talap etti.

İ. Umerov hatırlatqanına köre, şekleyciler mahkeme devamında, Umerovnıñ qırımtatar tilinde bergen intervyüsında, Rusiyeniñ territorial bütünligini bozmağa çağıruvı aqqında «şaat olaraq bir adamnı bile kösteramadılar», dedi.

Avdet haber etkeni kibi, 19 sentâbr künü Aqmescitniñ rayon mahkemesinde, qırımtatar tili mütehassısı оlğan Seytislâm Kişveyefni sorğuğa çektiler. Mütehassıs bildirgenine köre, yapılğan tercimelerde bir çoq hatalar bar, 17 daneden ziyade hata tapqanını bildirdi. Kişveyev dedi ki, Umerovnıñ sözlerini tercime neticesinde degil de, asıl tilde ekspertizasını yapmaq kerek edi.

Foto: QırımAqıqat

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Aqmescit mikrorayonlarınıñ birinde qız balanı araba qaqtı

18 часа 5 минуты назад

21 sentâbr sabası, Aqmescitke yaqın yerleşken Yağmurça (Fontanı) qasabasında qız balanı araba qaqtı.

GİBDDda haber etkenlerine köre, Mazda arabası Çistenkoye tarafından Aqmescitke kete edi. Bu araba, keçit üstünde 16 ayşlı qızçıqqa urula. Bala ise, yolnı keçit üstünde, amma svetofornıñ yasaq etici renkine keçe edi.

Bala hastahanede, onda baş sarsılması, qapalı baş yarası ve el – ayaq sınıqları bar deyler.

Foto: Elnara Seydametova

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Can Kermen ya da Oçakov

18 часа 53 минуты назад

Özü ve Cenübiy Bug özenleri Qara deñizge kelip tüşken yerinde, dülber ve çoq asırlıq şeer yerleşkendir. Şimdi bu şeerge Oçakov deyler. Amma bir vaqıtları bu şeerniñ başqa adı da bar edi.

Bu güzel yerlerde daa qadimiy zamanlardan yaşalıp kelingendir. Arheologlar mında, tunç zamanınıñ izlerini tapalar. Skif ve sarmat qabileleriniñ mezar ve ev qalımtılarını ogreneler. Amma eñ belli ve namlı vaqıtlar, milâdiden evel VI-V asırlar sayıladır. Bu vaqıtları mında ellin şeer – devletleri çeçeklene ve öse edi. Olarnıñ sırasında ise, eñ balabanı Olviya dep, esaplanğandır. Bu şeer biñ yıldan ziyade turğandır!

Pantikapey, Kefe, Nimfey, Mirmekiy ve yarımadanıñ daa bir sıra başqa şeerleri ve Ukrainanıñ cenübinde yerleşken Olviya ve Tira meskenleri, Milet halqı tarafından qurulğandır. Bu halqlar bügünki Türkiyeniñ yerlerinde yaşay ediler.

Bu şeer bütün İoniy şeerleriniñ içinde eñ balabanı ve küçlüsi edi. O zamannıñ felsefecileri, alimleri, serdarları doğma Milet şeerinden ediler. Ve aynı şu şeerden çıqqan halqlar, bir vaqıtları Qırımnıñ bazı yerlerine ve Ukrainanıñ cenübine kelip yerleşkendirler. Ve kene de, aynı bu şeerniñ halqı, diqqat etiñ, yünanlar degil, Milet halqı, bir vaqıtları qırımtatarlarnıñ şekillenmesine tesir etkendirler.

XIV asırda bu yerlerni genuezliler begengendirler. Oçakov ösecek yerge öz şeerlerini ve Leriç adlı qalelerini qurğandırlar. Soñra mında liman ve ticariy merkez oluşqandır. 1455 senesi qaleni moldov aydutları zapt etip, onı yıqqandırlar. Ve, XV asırda, bu yerler resmiy şekilde Qırım hanlığına kieçkende, qale aqqında iç bir şey hatırlatmay.

1492 senesi, Oçakov şeeriniñ tarihinde başlanğıç bir yıl, dep sayıla. Aynı bu sene, Özü – Su ve Aq – Su, daa çoqusı Dnepr ve Yujnı Bug kibi belli olğan özenleri, qoşulğan yerlerde Qırım hanı Mengli Giray, yañı şeer – qale yasatıp başlay.

Qaleniñ ilk adı bizge belli degil. Karamzin aytqanına köre, oña Qara qale degenler, amma bu pek doğru degil, qırımtatarları bu qaleni Can Kermen, dep adlandırğanlar. Qaleniñ bu ismi Evliya Çelebiniñ «Seyahaname» kitabında da hatırlana.

Mengli Giraynıñ şeer qurıp başlağan yeri, pek oñaytlı ve strategik yer, dep belgilene edi. Çunki mında Qırım hanlığınıñ, kiçikte olsa, öz bahriyesi bar edi. Çünki daa Haci Giray zamanlarında İnkermanda hanlıqnıñ flotı yerleşe edi. O yerde gemiler em yasala, em de tamir etile edi. Ve olar ğayet muvafaqiyetli Qara ve Azaq deñizlerinde, ve Dnepr özeninde insanlarnı ve yüklerni alıp keçe ediler. Can Kermende ilkide böyle deñiz limanı ve arbiy baza kibi qullanılması mümkün edi.

Yedisan

Şeerde, qırımtatarlarınıñ bir pıtağı olğan noğaylar yaşay edi. Mında dağ töpesinde, hannıñ qalesi qurulğan edi. Bazıda, mında Mengli Giraynıñ, sözden çıqqan, oğlanları da yaşay ediler. Aşada balaban yalı boyu şeeri öse edi. Can Kermenge, Muhammed Giray I qavğa etken soñ, Mengli Giraynıñ Ahmed degen oğlu qaçıp yaşağan edi. O Qırım tahtına çıqmağa arzu ete edi. Amma onıñ bu istegi yerine kelmedi, çünki ağasınen çatışqan vaqıtta Ahmed Giray elâk olğan edi. Bir qaç vaqıt daa onıñ apayı Şirin Bek, Şirin beyleriniñ sülâlesinden kelgen Baraş beyniñ qızı, qalede yaşadı, amma tahtqa Saadet Giray çıqqan soñ, Qırq Yerge qaytmağa mecbur oldı ve ekinci keresi Saadet Girayğa aqayğa bardı.

Ahmed Giray ve Şirin Bekniñ Buçkak adlı oğlu bar edi. Bu oğlan öz vaqtında Saadet Girayğa qarşı fitneler qura. Onı bilgen Saadet, Şirin Bekni, onı sevgen Can Kermenine yollay. Lâkin, bu seferi Şirin Bek mında qıraliçe kibi degil de esir kibi tutula. Ve ömüriniñ soñuna qadar mında yaşay.

Ne yazıq ki, Ahmed Giraynıñ tecribesi kimsege ders olmadı ve bir qaç vaqıt keçkeninen İslam Giray hanğa qarşı isyan kötere. Oña bu işte Yedisan, hususan Can Kermen yardım etti.

Can Kermen yerleri, isyancılar yerleri kibi belli olıp başladı ve belki onıñ içün Qırım hanı mında Osmanlı sultanlarına öz arbiylerini yerleştirmege izin berdi.

Amma buña baqmadan şeer qırımtatarlarınki edi. Mında qırımtatarlar yaşay edi. Can Kermen ticariy liman edi. Bu limandan boğday, qarpuz, qavun kibi mahsulatlar gemilerge yüklene ve satmağa alıp ketile edi. Bundan yerli halq bayağı qazana edi.

Zamannen osmanlılar bu qaleni Özü – Qale, dep adlandırıp başladılar, olar qaleni keñleştirdiler ve yañı cami qurdular. Amma yüz yıl keçken soñ bile, qaleniñ qırımtatar Can Kermen adı unutılmağan edi.

XVII asırnıñ ortalarına barıp şeerde 20 biñ insan yaşay edi. Can Kermen balaban şeer sayıla edi. Onıñ etrafını 10 metr çuqurlıqta üç dane or qaplay edi, divarları 12 metr yüksekliginde edi. Saqlanıp qalğan vesiqalarğa köre, Can Kermende 1629 senesi büyüük tamir işleri alıp barılğan eken.

1660 senesi Özü Qaleni bir daa qaviyleştirdiler. 1669 ve 1673 seneleri ise, mında kazaklar kelip zarar ketirgenlerini bilemiz. Saqlanıp qalğan yazılarınıñ birinde böyle yazılğan: «Kazak arbiyleri Açakovğa barğanlar, tatarlarğa zarar ketirgenler», – dep yazğan tarihçiler.

Can Kermen aqqında olğan malümatlarnı, belli osman seyaatçısınıñ yazğan eserlerinden almaq mümkün.

XIX asırnıñ başı. Stambul. Belli Avstriya şarqşınası, tarihçisi baron Yozef fon Gammer – Purgştal, eski osmanlı kitaplarını baqqanda, başqa bir kitap tapa. Bu kitapnıñ birinci saifelerini oquğanından, onıñ ögünde unikal bir eser bulunğanını añlay. Eserniñ müellifi ise, nasıldır Evliya efendi ekenini ogrene. O da yañlışmadı, bu Evliya Çelebiniñ meşur «Seyahatname» kitabı edi.

1665 senesi Evliya Çelebi Qırımğa kele ve Muhammed Giray IV tanış ola. Onıñnen beraber Or Qapığa kete ve Qırım boyu seyaatını başlay. Amma ondan evel, Qırım hanlığınıñ yerlerini ziyaret ete, ve böyle şeerler sırasında Can Kermen de ola.

Bu qale aqqında eñ tafsilâtlı malümatnı Evliya Çelebi qaldırğandır. O qaleni «Ali – paşanıñ köz bebegi», dep adlandıra. Bu vezirniñ idare merkezi edi. Amma vezir mında yaşamağan.

Qale üç balaban qaleden ibaret olıp, yüksek bir dağnıñ üstünde tura eken. Anda 200 ev ve 20 yaqın ticaret mağazaları bar eken.

Seyaatçı aytqanına köre, Can Kermenniñ soqaqları temiz ve taşçıqlarnen bezetilgen edi. Bostanlar saçıla edi, lâkin terekler ve çalılar, şeerniñ arbiy nasıpı olğanı içün, saçılmay eken.

Çelebiniñ yazğanhatıralarına köre, qaleniñ 15 dane qullesi bar eken ve o çuqur ornen qorçalana eken. Qaleniñ divarlarında toplar içün yerler bar eken. Qaleden çıqmaq içün köpür bar eken, bu köpürnasıldır bir Melek Ahmed paşa tarafından yasatılğan eken. Bundan başqa, qaleni balaban ekili, demirden yasalğan araba qapısı bar eken. Bu araba qapı Kinburun, yani deñiz ve liman tarafqa aylandırılğan eken.

Qaleniñ şimaliy tarafında bir denir qapı daa bar edi. Onıñ artında ise, sultan camisi körüne edi, meraqlısı şunda ki, caminiñ minareleri tahtadan yapılğan edi. Yerli şariyat qadılığı, caminiñ ekinci qatınen bağlı edi.

Oçakov beyini keçindirmek içün, Osmanlılar yılda 240 biñ aqça masraf ete ediler. O zamzanğa köre, bu balabanpara edi.

Çelebi, bu şeerniñ liman olğanını da aytmağa unutmay. O mından İzmailğa, Kiliyege, Aqkermanğa ketken gemilerini köre edi.

Demek, 230 yıl evelsi, Oçakov, o zamanları oña Can Kermen dey ediler, bam başka körüne edi. Şeerniñ merkezinde dülber ve temiz soqaqlar, olarnıñ eki çetinde eki qatlı evçikler yerleşe edi. Can Kermende 600 ev, ustahaneler, camiler, medreseler, hamamlar bar edi. Ayrı olaraq osmanlıq vekiliniñ sarayı tura edi. Soqaqlarda bir çoq çeşmelerni ve elbette ki, nazik ve qoqulı güllerni körmek mümkün edi.

Oçakov

Limanlarda çeşit ükümetlerden kelgen gemiler tura edi. Olardan kelip tüşken deñizciler ve tuccarlar bu şeerni toldura ediler.

Bugünki künde, Oçakovda, hanlıq devirinden iç bir şey qalmağandır. Tek uzaqta bir yerlerde çuqur ornıñ qalımtıları ve kilsege çevirilgen cami binasıdır.

XVII asırnıñ soñunda ve XVIII asırnıñ devamında bu yerlerge bir çoq tüccarlar, kazaklar da kele edi. Tuccarlar Ukrainadan keten basmalar, ağaç, kömür ketire ediler, qurutılğan balıq, tuz, baharatlar, meyvalar, zeytun yağı, teriler alıp kete ediler.

Can Kermende ermeniler, valahlar ve ukrainlılar yaşay bile ediler. Olar içün paşanıñ izninen hristiyan ibadethanesi qurulğan edi.

Amma başqa dinde olğanlar şeer içinde yaşap olamay ediler, olarğa şeerden tış yerde yaşamağa mümkün edi, onıñ içün Can Kermenniñ etrafında bir çoq evler peyda oldı, çöllerde ise bostanlar çeçeklenip başladı.

Belli ki, XVIII asırda ruslar tarafından Zaparojskaya Seç yeñilgen soñ (1775), Oçakov paşasına bir sıra kazak arbiy hızmetke keldi. Olar şeerde tertipke baqacaq, ticaret yollarını qoruycaq ediler.

Can Kermen yanında, bir qaç kiçik qaleler bar edi. Olar deñizge ve deñizden yolnı qapata ediler.

Qarşı tarafta Kıl Burun, ya da saçlı burun qalesi yerleşe edi. Bu qumlu, tar ve Qara deñiz suvları ile yan yana kelgen bel edi. Şimdiki künde bu burun deñiz tübünde qalğandır. Amma o zamanları bu yerlerde balaban qale, onıñ içinde 80 ev ve cami yerleşe edi. Mında, qorçalanmaq içün atta toplarda tura edi.

2 iyul 1737 senesi, nevbetteki rus – türk çatışması devamında, Minih arbileri Oçakovnı zapt ettiler, amma eki yıldan soñ, Belgorod añlaşması boyunca qaytarmağa mecbur oldılar.

Şu eki yıl ükümdarlıq etkenleri zamanları, qalege ve onıñ sakinlerine bayağı zarar ketirdiler. Er yerni viran ettiler, suv, çeşme ve temizlik yerlerini bozdular, şeer sakinlerine qarşı aqsızlıqlar yaptılar. Adamlar evlerinden ketmege mecbur ola ediler.

Şeernden ketken vaqıtları ise, onı yaqtılar. Osmanlı sultanı ise, şeerni tiklemek içün balaban para ayırğan edi.

Bir deşet daa, bu şeerniñ üstüne 1788 senesi tüşe. Bu sene Potömkin arbiyleri qaleni qamaçavğa alalar. Ruslar tarafından 50 biñ arbiy, qale qoruycıları ise, tek 15 biñ ediler. Qale teslim olmağa mecbur olğan edi.

Rus arbiyleri şeerge kirip kelgen soñ er yerni yıqtı ve yaqtılar. Galiba, olar bu yerlerde yaşamağa qalacaqlarını tasavur bile etmey ediler.

Oçakov qalesiniñ planı

1791 senesi imzalanğan Yass añlaşmasına köre, Can Kermen Rusiyege baqa. Yañı saipler vaqtında qale ğayırdan tiklenmedi, yañı kelgen komendant ise, paşanıñ zar – zornen saqlanıp qalğan eviniñ birinci qatında yaşadı. Evlerden ve qale divarlarından qalğan malzemelerini öz kereklerine qullandılar. 1792 senesi Can Kermenni Oçakov, dep adlandırıp başladılar.

Can Kermenni, Özü Kaleni ya da Oçakovnı, bütün Yedisannıñ taqdiri olğanı kibi, taqdir idraq etti. Bu yerlerniñ yañı saipleri, mından qırımtatarlarını ketmesine bütün küçlerini sarf ettiler. Qırımtatarlarınıñ yerleri şubeli dvorânlarğa berildi. Oçakov sakinleriniñ çoqusı Osmanlı yerlerine icret ettiler.

 

Oçakov qamaçavda

XX asırnıñ başlarında Oçakov kiçkene bir şeerçik edi. Esas sakinleri arbiyler edi, çünki özüniñ yerleşken yerine köre bu şeer strategik emiyetini coymağan edi. Amma şarq füzelligi endi yoq edi. Bir vaqıtları Evliya Çelebi tasvir etken ticarat yerleri, müedzin sesleri, güller qoquları qalmağan edi.

Bugün Oçakov Ukrainanıñ tarihiy şeerler cedveline kirsetilgendir. Şeer aqqında malümat pek azdır ve onıñ içün tarihçiler daa çoqtan – çoq meraqlı araştırmalar keçire bileler.

Gülnara Abdullayevа

 

Aqmescitte şeer şurasından ve daa üç dane ticariy merkezden adamlarnı tahliye ettiler

19 часа 3 минуты назад

Tünevin, 20 sentâbr künü, Qırım merkezinde sekiz binanağa «mina qoyılğanı» aqqında haber keldi. Neticede, Aqmescitniñ (Simferopol) şeer şurasından ve üç dane ticariy merkeziden insanlarnı tahliye etmege mecbur oldılar.

Binalarda bomba olğan haberni, telefon arqalı belgisiz insanlar haber etti. Bu haberler yalan olıp çıqtı, ne mina, ne de onıñ qalıplıq şekilleri tapılmadı.

Binalar minalanğanı aqqındaki haberler, çeşit ecnebiy telefon nomerlerinden keldi.

Bular, evelden yazıp alınğan haberler edi, aralarındaki farq tek mina qaldırğan yerlerinde deñişe edi, dep haber ete «Krıminform».

Hatırlatamız, Rusiyede telefon arqalı çeşit binalarğa minalar qoyulğanı aqqındaki haberler 12 sentâbr künü kelip başlandı. Episi olıp, belli olmağan şahıslardan 152 binada bomba bulunğanı aqqında 143 haber keldi.  Haberler yalan olıp çıqtı. Tünevin bombalar aqqındaki haberler Sankt – Peterburg, Saratov, Tula ve başqa şeerlerge de keldi.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Aqmescitniñ merkeziy bazarında olğan ostanovkanı yerine qaytardılar

Ср, 20/09/2017 - 13:53

Aqmescitniñ (Simferopol) merkeziy bazarındaki toqtav yerini qayırdan açtılar.

Bu aqta, Aqmescit memüriyetiniñ naqliyat ve alâqa boyunca idaresiniñ başlığı Anastasiya Lavrınova ayttı.

«Toqtav yerini daa tünevin açtılar. Birisinde marşrutkalar toqtay, ekincisinde ise, trolleybuslar», – dep qayd etti memur.

Hatırlatamız, Merkeziy bazar etrafındaki meydanlıqta tamirat işleri keçirilgeni sebebinden, 10 iyünden başlap, mında, şeer naqliyatına toqtamağa yasaq edi.

Toqtama yeri 1 avgustqa açılacaq edi. Ondan evel, şeer akimiyeti, toqtav yerlerinde «aqıllı ostanovkalar qoyulacaq» degen edi, amma, endi öyle ostanovkalar, tek qışta peyda olacağını aytalar.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Qırımda kütleviy şekilde taksistlerni teşkereler

Ср, 20/09/2017 - 13:51

Qırımda, sentâbr ayınıñ soñuna qadar devam etecek, taksi teşkerüvlerini keçirip başladılar.

«19 sentâbrden 30 sentâbrge qadar, Qırımda yol politsyası hadimleri bütün taksilerni teşkerecekler. Kütleviy teşkerme tedbirleri, qanun bozuv ve yolcılarnı alıp yürme qaydelerine riyayet etme maqsadınen keçirilecek», – dediler Qırım GİBDDsında.

Teşkerüvler neticesinde, resmiy izinleri olmayıp çalışqan aydaycılar cezalanacaq. Ondan da başqa, aydaycılarnı, yol qaydelerine uyıp, uymamazlıqları da baqılacaq.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

İlmiy Umerovnıñ işi boyunca mahkemede qırımtatar tili mütehassısını sorğuğa çektiler

Ср, 20/09/2017 - 13:21

Qırımnıñ Simferopol rayon mahkemesinde, İlmiy Umerovnıñ işi boyunca keçirilgen toplaşuvda qırımtatar tili mütehassısnı, Seytislâm Kişveyevni sorğuğa çektiler, buña imaye etici taraf israr etti.

Özüniñ çıqışında Kişveyev, Umerovnıñ sözlerini, qırımtatar tilinden rus tiline yapılğan tercimesinde bir sıra hatalar olğanını qayd etti.

Ondan evel Kişveyev, Umerovnıñ sözlerini ve olarğa Saledinovnıñ yapqan tercimesini qıyasladı ve özüniñ tercimesini de taqdim etti. Özüniñ çıqışında, Kişveyev, Umerovnıñ sözlerine berilgen tercimede 17 daneden ziyade hata tapqanını ayttı. Umerovnıñ ricasına binayen terciman, tapqan bütün hatalarını seslendirdi.

«Men onıñ çıqışını bütünley tercime ettim ve bir dane olsa bile, Rusiyeniñ territorial birdemligini bozmağa, yada ekstremistik areketlerge çağırğan sözler tapmadım. Men bellesem, tercime ihtisassız yapılğan», – dedi terciman mahkemede, tercimede bir söz bile deñiştirilse, metinniñ bütünley manası deñişe, dep qoştı Kişveyev.

Kişveyev dedi ki, Umerovnıñ sözlerini tercime neticesinde degil de, asıl tilde ekspertizasını yapmaq kerek edi.

19 sentâbr künü, eki tarafta munaqaşalarğa keçecegi beklenile. Ve İ. Umerov özüniñ yekünleyci sözü ile çıqa bile, dep haber ete «QırımAqıqat».

Foto: QırımAqıqat

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizg, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

 

Qırımda Mustafayevnı duşmanlıq qozğalavında şekleyler

Ср, 20/09/2017 - 13:16

Rusiyeniñ Taqıqat komitetine sorğuğa çağırdılar. Sorğu taqıqattan ögüne keçirilgen teşkerüvler ile bağlıdır.

Bu haberni advokat Mammet Mambetov bildirdi.

Onıñ aytqanlarına köre, Mustafayev, Rusiye konstitutsiyasıniñ 51 maddesine arqalanaraq, suallerge cevap bermedi, dey «QırımAqıqat».

Avdet haber etkenine köre, 21 fevral künü Marlen Mustafayevniñ evinde tintüv keçirilgen edi. Tintüv devamında bütün maale qapatılğan edi. Ondan soñ, Aqmescitniñ Kiyev rayonınıñ mahkemesi, Marlen Mustafayevnı 11 kün apiske aldı. Onı, içtimayi ağlarda ekstrimist timsallerini qullanğannında qabaatladılar (20.3 maddesi).

Taqıqat komitetinde, Marlen Mustafayevğa qarşı «Duşmanlıq ya da nefret doğurıvı»nda qabaatlağan, Rusiyeniñ cinayi qanunları sırasındaki 282 maddesi boyunca iş açacaq olalar.

«Onı sorğuğa çekecek oldılar, amma biz Rusiye konstitutsiyasıniñ 51 maddesine arqalanaraq, işni bir aftağa daa qaldırdıq. Söz nasıldır videolar aqqında kete. Daa konkret bir şey aytalmayım. Olarnı, fevralde keçirilgen tintüvler neticesinde tapqan ekenler. Men bilgenim qadar, daa başlanmağan cinayi iş boyunca endi bir qaç ekspertiza keçirilmesi belgilengen», – dedi Mambetov.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizg, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Qırımda Bağçasaray şeerinde yerleşken Han – Caminiñ rekonstruktsiyası devam etmekte

Ср, 20/09/2017 - 11:41

Bu işleriniñ birinci qısımı daa yañı yılğa qadar yekünlenmesi tahmin etile, ve 2018 senesiniñ başından müsülmanlar camide cuma namazlarını qılıp başlaycaqlar.

Devlet dumasınıñ deputatı Ruslan Balbek bildirgenine köre, mında birinciden qazağa qarşı işler keçirildi.

«İspaniyadan endi kiramet ketirildi, şimdi restavratsiya işleriniñ birinci qısmı başlaycaq ve yañı yılğa qadar caminiñ damı deñiştirilecektir», – dedi Ruslan Balbek.

Büyük Han Cami ibadetlerge açıq olğan camilerden biridir. Ondan da başqa, bu cami Han saraynıñ bir qısmı olaraq, tarihiy bir abidedir. Onıñ içün yıl – yıldan camini biñlernen adam ziyaret ete.

Restavratsiya işleriniñ ekinci qısmı olaraq, esas binanıñ temelini qaviyleştirme olacaqtır. Tek ondan soñ, işçiler içerideki tamirlerge başlaycaqlar, dep bildire «RİA-Krım».

Hatırlatamız, Han sarayda keçirilgen qazağa qarşı ve tamir – restavratsiya işleri federal «Qırım Cumhuriyeti ve Aqyarnıñ 2020 senesine qadar iqtisadiy – içtimayi inkişafı» leyhasına kirsetilgendir.

 Avdet haber etkenine köre, Qırım sakinleri endi çoqtan Han saraynıñ acınıqlı alı aqqında aytalar. Han sarayda işıq yoq, binalar sers ve qaranıq, damı suv keçire ve yıqıla. Bina endi çoqtan tamirge muhtac, bilet fiyatları ise, er yıl paalılaşa. Fotograf  İldar ibragimov, keçken seneniñ dekabr ayında, Qırım müftiyatına, muzey reberiyetine ve Cumhuriyet akimiyetine, Han saraynıñ vaziyetine qulaq asmaları aqqında muracaatlar yazğan edi.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizg, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Belli qırımtatar yırcısı ve kompozitor vefat etti

Ср, 20/09/2017 - 11:15

Qırımda qırımtatar yırcısı, muzıkant ve kompozitor Enver Kamburov vefat etti

Cenaze yarın 20 sentâbr künü saat 12.00 Bağçasaray rayonınıñ Manğuş (Prohladnoye) köyünde olacaq.

 Enver Kamburov – qırımtatar medeniyetini yüksek seviyege kotergen bir adam edi. Qırımtatarlarınıñ bir qaç nesil bu adamnıñ icadında ösip büyüdi. Yazıq ki, yaş nesil onıñ eserlerinen tanış degil, amma buña baqmadan, onıñ çoqusı türküleri halq arasında qaldı ve toy – ciyin merasimlerinde başqa muzıkantlar tarafından icra etile.Enver Kamburovnıñ eserleri halq eselerinen birleşip, olarnıñ bir qısmı olıp qalğandır. «Şu dağlarda seni körecegim, açacayım saña yüregim. Qara qaşlı Ozenbaş qızların severim, severim, severim» biz bellesek bu satırlarnı bilmegen yoqtırdır, amma bu yırnıñ müellifi Enver Kamburov olğanını az kim biledir.

«Kamburov haytarması» ise, qırımtatar toylarınıñ ayırılmaz bir parçası olıp qalğandır.

Enver Kamburov 20 mart 1939 senesi, Büyük Ozenbaş köyünde doğdı. Cenk seneleri muzıka mektebine barmağa çare yoq edi, onıñ içün öz başına notalarnı ogrendi. Soñ ise, Taşkentte Uspenskiy adına konservatoriya yanında olğan muzıkal mektebini, kemaneci sınıfını bitirdi. Kemaneden birlikte, o başqa aletlerde çalmağa da ogrene edi. Böyleliknen onıñ esas çalğı aleti olaraq borazan belli oldı. On doquz yaşında o «Haytarma» ansambline çalışmağa kire ve Sabriye Erecepova, Selime Çelebiyeva, Fevzi Belâlov, Enver Şerfedinov, İlyas Bahşış, Ediye Topçı, Ablâmit Umerov, Kabul Seytveliyev kibi belli icatkârlarnen çalışa.  Enver Kamburov bir çoq eski ve qadimiy yırlarnı da icra etkendir.

Avdet gazetasınıñ muarririyeti, Enver ağa Kamburovnıñ yaqın soy – sopına teren taziyeler bildire. Allah rahmet eylesin!

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizg, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

 

Kamaz ve yengil araba çatışmasında üç genç elȃk oldı

Ср, 20/09/2017 - 07:16

Qarasuvbazar (Belogorsk) rayonında, kamaz ve yengil arabanıñ yüzme – yüz çatışmasında üç genç elȃk oldı.

Yol politsiyasınıñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, VAZ – 2107 arabasınıñ aydaycısı, Qarasuvbazardan Uskut (Privetnoye) köyüne ketken yol üstünde, arabasını idare etip olamadı ve qarşı yolğa çıqıp, yüzme – yüz KAMAZnen çatışmağa oğradı.

Neticede, yengil arabanıñ aydaycısı ve eki yolcusı elȃk oldılar. Olardan eñ gençi 21 yaşna, eñ üykeni ise 29 yaşna edi. Üçünci yolcunı – 17 yaşna oğlannı, ağır yaraları ile, hastahanege yolladılar. O komada. Gençniñ açıq baş yaraları bar, yañbaş, ayaq ve bel kemikniñ kompression sınmaları bar.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Alime Abdenanovağa Lenin rayonında qoyülğan abideni başqa yerge keçirmege isteyler

Ср, 20/09/2017 - 06:57

Meşur qırımtatar istihbaratçısı, Rusiye qaramanı Alime Abdenanovağa Lenin rayonında qoyülğan, ve soñradan qırımtatar faalleriniñ küçleri ile tamir etilgen abideni başqa yerge keçirmege isteyler.

Abideni, «Tavrida» yol trassası yasalğan vaqıtta zararlanmaması içün ve soñradan oña adamlarğa barmağa qolaylı olsun, dep abide keçirilme komissiyası tizile.

Abide ne yerge keçirilecegi daa belli degil. Belki de onı Alime Abdenanovanıñ doğğan ve yaşağan qasabasına yaqınca keçirecekler.

Hatırlatamız, Alime Abdenanovanıñ hatırına tiklengen abide, Vatanlarına avdet olğan qırımtatarlarnıñ birinci tiklegen abidelerinden biri olğan edi. O zamanları böyle teşebüssnen qırımtatar milliy araketiniñ faali Reşat Ametov  çıqqan edi. Taşnı qoymaq içün, akimiyetniñ razılığı kerek edi. Amma faaller böyle razılıq alıp olamadılar. Olar özleri abideni azırlap, üstüne  Alime Abdenanovanıñ fotosını ve o aqqında bir qaç satır yazıp, yerleştirdiler. Abide fiyatı 1450 ruble olğan edi. Paralar «halq kassasından» ciyılğan edi. Taş boyunca işler bitken soñ, onı Sadıq Berberov, Smail Halilov ve Rustem Muslimov tiklenecek yerine ketirdiler.

Akimiyet tarafından taş qoyulmaması aqqında ihtar çıqarılğan edi. Amma buña baqmadan faaller, abideni gece qoyacaqları aqqında qarar aldılar. Ve 4 aprel gecesi 1988 senesi 70 – 80 qırımtatarı, 10 – 15 arabağa tolışıp, Alime Abdenanovağa abideni tiklediler.

Akimiyet ise, qoyulğan abideniqabul etmege mecbur oldı ve 9 mayıs 1988 senesi, onıñ tantanalı açılışını keçirdi.

25 yıl keçken soñ, kenede faaller toplaşıp, endi bayağı eskirgen abideni tamirini keçirgen ediler. Buña kene de halq paraları toplanılğan edi.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Qırım akimiyeti bala şifahanelerini Başqurtistan ve Çeçenistanğa berdi

Втр, 19/09/2017 - 12:58

Qırım akimiyeti, bedava olaraq, Başqurtistan ve Çeçenistan Cumhuriyetlerine eki dane bala şifahanesini berdi.

Bu qararnı Qırım Cumhuriyetiniñ nazirler Şurasınıñ toplaşuvında qabul ettiler.

Böyleliknen, Çeçenistan Cumhuriyetine, Aluşta yanındaki Sotera köyünde yerleşken, «Krımpotrebsoyuz»nıñ bala şifahane merkezini, Başqurtistan Cumhuriyetine ise, Kezlevde yerleşken «Yübileynıy» bala yürek hastalıqları sanatoriysini teslim ettiler.

Ondan evel, Qırımnıñ Devlet şurası bu obyektlerni devlet mülkiyetinden alıp taşlama qararını qabul etken edi.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

 

Aqmescitniñ merkezinde terek yol ortasına yıqıldı

Втр, 19/09/2017 - 12:56

19 sentâbr künü saba. Aqmescitniñ (Simferopol) Samokişa soqağında bir terek yol ortasına tüştü.

Körgen adamlarınıñ sözlerine binayen, bu adise saba saat 7 yüz berdi. Terekniñ kevdesi qaldırım ve yol üstüne yıqıldı.

Kimse zararlanmadı. Tahmin etilgenine köre, terekni yoldan alıp taşlamağance balaban araba tıqanıqları peyda olması mümkün.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Prokuratura Semenağa üç yıl şartlı berilmesini istey

Втр, 19/09/2017 - 10:57

18 sentâbr olıp keçken mahkeme oturışında prokurorlar Nikolay Semenağa 3 yıl apis cezası istediler, amma şartlılıq şeklinde.

Ondanda başqa, prokuror Svetlena Budinskaya, şu üç yıl içinde, Semenağa bir türlü cemiyet ve halq ögündeki işlernen oğraşmaqnı yasaq etilmesini talap etti, dey «QırımAqıqat».

Hatırlatamız, jurnalist çıqmağa yasaqlağan ariza altında buluna. Onı «Halq ögünde Rusiye Federatsiyasınıñ territorial birligini bozmağa çağırmasında ve bu işte gazeta, televideniye ve internetni qullanmasında» qabaatlaylar.

Jurnalist Nikolay Semenanıñ sonki sözüni «QırımAqıqat» bastırğandır.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Poroşenko: Çiygoznıñ işi – bu menim prezident işim

Втр, 19/09/2017 - 10:53

Ukraina prezidenti P. Poroşenko, Nyü – Yörkta ukrain gromadası ve qırımtatarlarnıñ temsilcilerinen keçirgen körüşivinde, qırımtatar faali Ahtem Çiygoznıñ işi, – bu «onıñ prezident işi» olğanını qayd etti.

Onıñ aytqanlarına köre, Ukraina siyasiy mabüslerniñ qaytarılmaları içün kureşecek.

Poroşenko 18 – 22 sentâbr künleri Nyü – Yörkta bulunacaq ve Birleşik Milletler Teşkilâtınıñ 72-nci sessiyasında iştirak etecek. Onıñnen birlikte, anda qırımtatar halqınıñ işleri boyunca prezident vekili olğan Mustafa Cemilev bulunacaqtır.

Avdet haber etkeni kibi, Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi, Ahtem Çiygoznı 26 fevral 2014 senesi, Qırım parlamenti yanında olıp keçken qarışıqlarda qabaatlap, 8 yıllıq apis cezası berdi.

İçtimaiy ağlarda FacebookVkontakteOdnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

Работает на Drupal, система с открытым исходным кодом.