"Maqam" - halq hazinesini qorçalav yolunda

Bundan tamam beş yıl evelsi aynı böyle baar künlerinde "Maqam" ansambliniñ ilk kontserti ol­ğan edi. Halq avaları, türküleri  ğayıp olayatqanı ve milliy hazinemizni qorçalamaq, saqlap qalmaq kibi müim mesele hususında tek tenbeller aytmağandır, lâkin ne ise de laftan işni üstün körgen aqiqiy sanatçılar tapılıp, bunıñ amelde nasıl yapılmaq kerekligini kösterdiler.

"Maqam"ğa temel qoyğan aqi­qiy halq ava ve türkü sevdaları - bestekâr Cemil Karikov, yırcılar Rustem Memetov, Afize Kasara, Dilâver Osmanov, Gülizar Bekirova, çalğıcılar bizlerge milliy sanatımıznıñ kelecegine ümüt bağışladılar. Ansambl kollektiviniñ  köyden köyge yürip halq sanatı incilerini araştırmaq, yazıp almaq, canlandırmaq ve yaşatmaq oğrunda yapqan işlerini ilmiy tedqiqat demek  iç de mubalâğa olmaz.

Böyle bir qısqa devir içinde maqamcılar em öz halqınıñ, em yurt tışındaki mühlislerniñ sevgisini qazana bildiler. Türkiyeniñ bir sıra şeerlerinde kontsertlerinen çıqış yap­qan ansambl anda halq sanatınıñ qıymetini bilgen, emiyetini añlağan insan İrfan Gürdamnıñ yüzünde ­aqiqiy yardımcı, bir dost arttırdılar. Ansamblge qoşulğan muzıka sevdaları Türkiyeli ustalar Ener Atay ve Yusuf Bayraqnıñ da yardımları pek büyük. Qırımda biznesnen meşğul ol­ğan bu insanlar qırımtatar halq ava ve yırlarını propaganda yapuvda bivasta iştirak eteler, nadir çalğı aletlerini satın aluv, tamirlev kibi zor problemlerniñ çezilmesini yengilleştireler. Bunıñ emiyeti pek büyük, çünki qadimiy halq yırlarınıñ tam maqamını bermek içün ney, kemançe, qarade­ñiz kemançesi kibi eski çalğı aletlerniñ  olması zarur. ATR kanalınıñ seyir­cileri Cemil Karikov leyhasınıñ çerçivesinde şu aletlerniñ tarihınen tanış olmaqtalar. Halq yırlarınen beraber maqamcılar ğayıp olmaq havfı astında qalayatqan ilâhiyler janrını da canlandırmaqtalar. Peyğamberniñ doğum kününe bağışlanğan programmasınen  "Maqam" Konyada er kesni ayrette qaldırğan edi.

Lâkin ansamblniñ daa da semereli çalışması içün artistlerniñ tek ğayreti yeterli degil. Böyle de olar şu yıllar içinde repetitsiyalarını "Ma­qam"nıñ yolbaşçısı Cemil  Karikovnıñ qurulıp bitmegen evinde keçirmekteler. Keçenlerde biz ansambl reberiniñ davetinen bir repetitsiyada bulundıq. Evniñ salonı ebet de ansambl repetitsiyası içün pek tarlıq ete, şu sebepten repetitsiyada bir kereden ansamblniñ tolu erkânı bulunıp olamay.

Halq ögünde qıymeti ve emiyeti misilsiz hızmette bulunğan ansambl büyük yardımğa muhtac. Ebet, olarğa kösterilgen yardımğa artistler köz yummaylar, er kesniñ adını sayğı ile añalar. Lâkin yardım vaqtı-vaqtınen, bir kerelik olmamaq kerek. Er bir devlet teleradiosınıñ öz ansambli, orkestri bar. "Maqam"nıñ da istegi resmiy sürette televideniye yanında çalışmaq, ansamblniñ statusını kötermektir. Devlet organlarında çalışqan vazifedar insanlarımız da bu ansamblge munasebetlerini de­ñiştirseler, artistlerniñ coşqun çalışmaları içün sezilirli siltem olur.

Cemil Karikov quvanç ile şunı qayd ete ki, "Ma­qam"ğa muzıka oquv yurtunda tasil alğan 16-17 yaşlı Rustem Muratov, İsmail Qurtümerov, Ferat Ablayev ve atta 3-nci sınıf talebesi Nial Halilova da qoşuldılar.

- Boynumızğa alğan vazifeniñ ne qadar mürekkep ve müim olğanını pek yahşı añlaymız, - dey halq yırlarınıñ usta icracısı Afize Kasara. - Ustazımız Rustem Memetovnıñ "Poyezdimiz endi yolda, onıñ tek quyruğı körünmekte. Eger biz ğayret etip, şu quyruqqa yapışıp olsaq, milliy sanatımıznı qurtarmağa daa ümüt bar" degen fikirine qoşulam. Vaziyetimiz kerçekten de acınıqlı. Unutılayatqan halq ava ve yırlarımıznı daa olarnı hatırlap olğan ustalardan yazıp almaq, yañı mot-mot aqıntılardan qorçalamaq ve kelecek nesillerimizge asıl alında qaldırmaq borclumız.  Cemil Karikov başlağan işke daa keregi kibi qıymet kesilmey. Ansamblimizdeki sanatçılarnı halqımıznıñ qıymetli degerligini saqlap qaluv istegi birleştire. Mında kimse para qazanmaq, bu işnen kün keçirmekni tüşünmey. Epimiz ğayretnen, entuziazmnen çalışamız, amma tek bularnen ilerilemek küç, - dey Afize hanım.

Şimdi ansambl özüniñ birinci yubiley kontsertine azırlıq köre, seyircilerge taqdim etilecek er bir ava ve yır yüz kereler tekrarlana, culâlana. "Maqam" endi nege iqtidarlığını köstere bildi, endi olarğa yüksek seviyede qoltutmaq, ansamblniñ statusını kötermek vaqtı keldi.

Zera BEKİROVA
 


Yañı Dünya gazetasından alınğan: http://www.yanidunya.org/?p=1557