Эдебий тиль нормасына коре "дж" ерине "й" олмамакъ керекми? яни "яйма"
Ёкъ... Эдебий тильде базы бир тюркий тамырлар дж-нен башлана:
джаймакъ,
джоймакъ,
джошмакъ,
джыймакъ,
джылпылдамакъ.
Бунынъ себеби - оларнынъ эписи шивелерде дж-нен айтылмасы, бир къач тар шиведен истисна. Меселя,
джыймакъ сёзюни ялыбойлулар да шай айталар, бунъа коре де эдебий тильде
йыгъмакъ ерине джыймакъ айтыла. Амма "сермек" ве "расстилать" манасындаки фииль тамырынынъ эдебий нормасы - й-нендир: яймакъ! яйын, яйма...
Асылында бу янъы терминге къаршы ич бир къаршылыгъым ёкъ, садедже меракълангъаным ичюн озь фикирими беян эттим.
право (доступа) къаршылыгъы оларакъ рухсет сёзюни къулланмакъ,
Яни "иришим рухсети"ми?
Бу манада "иришме акъкъы" айтылса, даа кяр менимдже.
етки сёзю янъы тюрк сёзюдир ве бизде де олгъан салахиет/селяхиет сёзю ерине уйдурылгъан.
Догъру... Амма... Халкъ анав "селяхиет"ни анълармы, аджеба?
Я "еткини" не къадар анълар, аджеба? Эр алда олгъан сёзни къулланмакъ даа гузельдир.
сообшение къаршылыгъында мектюп сёзюни къулланмакъ, чюнки интернетте сообщениялар мектюп киби язылып, хабер бермек макъсадлыдыр, беянаттан макъсад исе, бир шейни илян этмектир.
Анълайсызмы не... Биз терджиманнынъ ишини къолайлаштырмакъ ичюн message/mesaj~ileti/сообщение деген шейни эр ерде
бир къырымтатар сёзюнен анълатмагъа истеймиз. Эбет, базыда мектюп деп айтмакъ мумкюн (меселя "шахсий беянат" ерине "шахсий мектюп", "SMS беянаты" ерине "SMS мектюби"), базыда "хабер" келише, базыда "джевап". Амма менимдже эр бир эджнебий ыстыланынъ (терминнинъ) бир къырымтатар къаршылыгъы олса да, яхшы олур эди.
Мен эп терминлер бир мананы ифаде этмек керек олгъаныны тюшюне эдим. Бир къач манасы олса, насыл термин ола шу? Бир шей мектюп олса, мектюп, джевап олса, джевап адландырылмакъ керек, дегильми?
прикрепить (тему) - пекитмек киби берильген, мендже бу догъру дегиль, чюнки пекитмек - бу укрепить демектир, яни бир шейни къуветлендирмек манададыр. онынъ ерине къошмакъ (я да къош) айтылса?
къошмакъ =
присоединять, прибавлять, добавлять. Мевзуны неге къошамыз, я?
Буны къошкъан даа яхшы билир!
Анълагъаным киби янъы мевзу башкъа мевзуларгъа къошула, да-а!!?!?.
комментарий - тефсир. Тефсир асырлардыр Къуран-ы Керимни ёрумламакъ, анълатып ачыкъламакъ демектир, ве арап тилинде биле башкъа шейлер ичюн къулланмаз, Къурандан гъайры шейлер ичюн арапчада ве бир чокъ тиллерде шерх сёзю къулланыла. Комментарий сёзюнинъ къаршылыгъы олып, бизде де бар олгъан башкъа арап сёзю - изах/ иза сёзюдир.
Арапча бильмейим, амма эм османлы, эм эски къырымтатар тилинде "тефсир" сёзю комментарий манасында къулланыла эди. Ёрум - кечен онйыллыкъларда TDK тарафындан тюшюнип чыкъарылгъан бир неологизм. Ёрум = тефсир, яни маналары айныдыр. Мехмет Канарнынъ Osmanlı Türkçesi Sözlüğü'не бакъайыкъ: tefsir - yorum, tefsir edilmek - yorumlanmak, tefsir etmek - yorumlamak, tefsirât - yorumlar. Къуран акъкъында бир шей демей о. Лякин земаневий Тюркиеде тек динджилер тефсир сёзюни аля даа къулланып тура, онынъ ичюн базы бир адамлар о диний, тек Къурангъа аит бир сёз деп саялар. Я иза/изаат сёзюнинъ манасы бираз фаркълы - разъяснение, пояснение, толкование. Яни тефсир - бир шей акъкъында озь фикрини бильдирюв, изаат - бир шейни анълатув.
Тефсир - Комментарий Корана, эвель араплар тефсир сёзюни даа кенъ манада къуллана эдилер, амма сонъра, даа 12-13 асыр эвель, бу сёз термин мананы къазанды – толкование Корана, башкъа шейлернинъ ачыкъланмасы, тарифи, табири, изасы ичюн башкъа сёзлер къулланмагъа башлады, ве, мен бильгеним, къырымтатар тилинде де шай. Шу нокъта-и назардан тефсир иле ёрум сёзлери синонимлер, амма ёрум сёзю даа кенъдир. Яни тефсир бир ёрумдыр, амма эр ёрум тефсир дегиль. Османлы, я да эски къырымтатар тилинде мисальнен тефир-комментарийни костере белесизми? Я да земаневий тюркий тиллерде комментарий ерине тефсир сёзю къуллангъаныны ич корьдинъизми? Меселя, элимде олгъан совет рус-азербайджан лугъатында бойле язылгъан:
Комментарий – комментари; изаh, шэрh
Комментировать – комментари вермэк; изаh етмэк, шэрh етмэк
Комментатор – комментатор, изаhчы, шэрhчи
Мен беллесем, иза ве, асыл, онынъ чокълукъ шекили олгъан изаат сёзлери , озюнъиз де айткъанынъыз киби, толкованиедир (тефсирнинъ де манасы, асыл, шу), ве бир де-бир сёзлер акъкъында фикирни беян этмек, бу сёзлерге (фикирлерге) озь мунасебетини бильдирмек ичюн къулланыла, бу да комментарийге энъ якъын бир манадыр, мендже.
Dilber MC Theme by HarzeM