Cihangir Boran (Qırım Tatar'ca Şiirler)

[batugeray]

ÖŞEKÇİLERGE

Selam berdım sızlerge, şaştım öşekçilerge!
“Allaekber” degenner, qoqregınnı tüyerler!
Alay Tañrı qulları, bılay secde eterler!
“Otan Qırım” degenner, uşun söznı süyerler;
Mınav aruv sözlermen, caqşı cırlar tızerler.

Keşe’ge “carıq” deseñ, keşe carıq bolamı?
Carıq’qa “qara” deseñ, carıq qara, olaymı?
Oq’qa da “qıyış” deseñ, tüz oq qıyış bolamı?
Caz’ga da “qış” dep aytsañ! Caz’da eş qar cavamı?
Altın şamırga tüşse, aslı şamır bolamı?

“Cañgız Quday” degende, “Tatar aqsız!” Olaymı?
“Şirigım coq” degende, bıryaqına batamı?
Bır uşun söz tuymasa, Keday cırın cırlaymı?
Tatar “Tañrım” degende, cüregın qaltıraymı?
Müminge “Kapır” deseñ, Tañrı razı bolamı?

“Arramzade” şalışa, Cigıt tınış catamı?
“Tatarman” dep aytqanda, “Şıpıt” Tatar bolamı?
Satqın “Batırman” dese, aslı nav söz torımı?
Öşek aytıp cürgende, Adamlıqta qalamı?
Şıpıt Qıral bolsa da, boq aşamay turamı?

Şıpıt! Endı qatersıñ; qayerlerge qaşarsıñ?
Cigitlıqke kelgende, astına da şışarsıñ!
Betın saqlap cüresıñ, Qoyandan da qorqaqsıñ!
Mına, cır bılay bolır; tıñlaganda şaşarsıñ!
Bolar özım cırlarım, qırsızlıqmı sanasıñ?
”Coq” diy bolsañ ket qıdır, mına saga! Tabarsıñ!

05.04. 2011
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cihangir BORAN

[batugeray]

MEN QIMMEN?

Bismilla dep aytarman, aq colından aylanmam!
Bır bılgenım bar bolsa, onnı sızge aytarman.
Uşun aytar bolganda, Tatar ulı Tatarman;
Taa da aldıñ sorasañ, aslı Adem ulıman.

Başta Qaan’ım baredı; Dünya namım bıledı;
Argımaq At mıngende, qolga Bürqüt tüneydı.
Ekevlı qılış tartar, aldımda cavnı aydar,
Nazarımdan oq qaytar, “saga urmam” diyedı!

Bır ulaqman bır kelam, cibergende vesselam,
Qıralların ötlerı, patlar edı qorqıdan.
Taqt mınsetken, tüşürgen; “bır Quday” dep öqürgen.
Som cüreklı Tatarlar, endı qaydaken bılmem!

Toyum qalgan Şıpıtqa; tilım qalgan Taypaga.
Şipiy qözlü Tatar Caş, endı başqa til ayta!
Tatar keldım caşavga, Tatarman dep ayttımda,
Bır müsade berıñız Tatarman dep qaytmaga!

Tırnaqsız degen qöyde, mezar cerı bar bolsa;
Mıqtarımız Alattin, eqı metır cer tapsa;
“Cihangir’nı nav cerge, qömeyıqşı” dep aytsa;
Oga şüqür etermen, bek qöp tuva etermen.

Dünya malı Dünyaga, qalgır bolsıñ maga ne?
Menmen kelgen bır tuva, aqeteken Mammetke!
Adam tuvası tuvıl, bolsa da bır qımırsqa,
Quday ayrımmı casar? Qımırsqaman adamga?

Tıñla! Bır namıñ qalır, senden, calan Dünyaga;
Adam ölgen, söz qalgan; yüzcıllarca caşagan!
Cer qaltratqan Cengız de, Dünyalarga nam salgan;
İştansız tuvgan eken, o da iştansız qaytqan.

06.05. 2011
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cihangir BORAN.

[batugeray]

BOREGAVUZLARGA

Boregavuz qıyış Bala, mına aytayım saga!
Tatarlıqnıñ ne bolganın, kel bır de menden tıñla!
Tatar bolsañ, Tatarman de; Taqmav salma aldınga!

Aslı bızıq bolgan arram, Atın aytalmay eken;
Qol qoterıp, qöqreq tüyüp, ızın tabalmay eken!
Qartbabayıñ aruv tıñla, saqın aslıñdan yalma!

Mınavnı da tıq mıyınga, qımge saygı tuyula?
Aldıñda bır "Adam" bolsa, qıymet berıle oga!
Atı - Sanı bolmaganga, başqa bır şiy aytıla:)))

19.07. 2011
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cihangir BORAN.

[batugeray]

BALALARGA OSİYET

Bismilla dep aytqan Bala, saga ömır küş bolır!
Eger cavlarman ograşsan, sen Dinini saqlavga.

Abaylayıp cürgen Bala, saga ömır küş bolır!
Eger Orısman ograşsan, topraqların almaga.

Tatarlıgın bılgen Bala, saga ömır küş bolır!
Eger Türükmen ograşsan, özde Tatar qalmaga.

Tuvgan tilın süygen Bala, saga ömır küş bolır!
Qol qöterıp, qöqrek tüyüp, Tatarman dep aytqanda.

Sen özınnı bılgen saytin, satqınlarga batarsıñ!
Uşun aytar bolganda sen, Tatar ulı Tatarsıñ.

Tatar boluv cengıl tuvıl, aldın Bismilla kerek!
Tılmen bolıv uşun tuvıl, qandan bolıvga kerek!

Qandan Tatar bolıp turıp, cavlarga sen tamşanma!
Atalarıñ cerge urıp, özgeden öz qarama!

Tatarman dep aytqan Bala, Sen öz aslından yalma!
Hülagümen Cengız, Temır, Senıñ Atañdır untma!

Ne Mongolsıñ ne de Türük! Tatar ulı Tatarsıñ!
Tatar bolmaganların sen, bır yaqına batarsıñ!

Bolsa eger adıñ Tatar, Nuruñdan Şaytan qaytar;
Tatar bolıp tuvgan Tatar, men Tatarman dep aytar!

12.08. 2011
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cihangir BORAN.

[batugeray]

ŞIPITLARGA

Bıre Şıpıt arramı, özıñ süretıñ qayda?
El işıne şıgacaq, qoyan cüregıñ qayda?
Aytsa qaysı qöydensıñ, qadalarıñ da kelsın.
Qoyandan da qorqaqsıñ; mence sen bır Şıpıtsıñ.

"Tatarman" dep aytalmay, eş atıñnı cazmaysıñ.
Aytsa, nege qorqasıñ? resmını de salmaysıñ.
Bır qışkene Qoyanday, turmadan qaltıraysıñ.
Şamar aşap toymaysıñ, Mence sen bır Şıpıtsıñ.

Sendiy matüv qörmeden, qörgen coqtım cüreksız.
Uymaycaqman Şıpıtga, bolmaycaqman edepsız.
Tatar bolsañ ay bayguş, "Tatarman" dep aytardıñ;
Yalma, sen ayt atıñnı, Mence sen bır Şıpıtsıñ.

Buruñgı vaqıtta men, bır carlı Tatar edım.
Avare bır Börüday, Daqta cuvura edım.
Mılletımden qabersız, caşay edım kedersız;
Endı boldım bır Şair, qözıñ aydın be cail.

Cüreklidır Aqaylar, Dobrucada Tatarlar.
Bır pıqare Kerşlımen, olar menı tanırlar;
Meraq etme munapıq, Qırımgada barırlar;
Sendiy munapıqlarnı, Qırq metreden tanırlar.

Tariqı: 22. 12. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN.

[batugeray]

TAVKEL TATAR (APTAL TATAR)

Oylar oylap qaraganda, nav oylarman cıladım;
Uşar bolgan Iruvlarım, teñleş bolgan Qalqlarım,
Vatılmaz bır Törege saq, keñ temelli curtlarım,
Cogoytqanda Törelerın, Mañqurt bolıp qalganın.

Qayda Tören tavkel Tatar! Som cazuvman cazılgan?
Qanınıñ er tamşısında, cüregınde tabılgan!
Qözlerınıñ qaraşında, tilıñdeqı davuşta;
Qırım, Qazan, Astarqan’da, Qöq Ordalar saldırgan!

Qayda tilıñ tavkel Tatar, yarlıqlarda cazılgan?
Toylarıñda şınlarıñda, manelermen qarılgan!
Qartlarıñ qülüşlerınde, balanıñ tüşlerınde,
Bar cenklerın töründe, naralarman aytılgan!

Qayda Tamgan tavkel Tatar, Qalqın özegı bolgan?
Qorganıñda, şalaşıñda, cılqılarıñda qalgan!
Toymadıñmı sen coytmaga, bar bolgan barlıqlarıñ?
Töreñ ketken, Tilıñ ketken, bır qalgan cartı atıñ!

Atıñ senıñ “tavkel Tatar” uşun aytar bolganda!
Nav tavkellıq sendeekende, oda qalmaz qolıñda!
Tüye terısı başıñda, bır cügen de avzıñda!
Telbev tarta, qamşı ura, başqa Qalqlar sırtıñda!

12. 10. 2011
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cihangir BORAN.

[batugeray]

MUSTAPA AQAM

M ustapaqam Qırımulı, cüregınde qanı ulı.
U lı Tañrım qorga onı, ortalıq satqınman tolı.
S om cüregı avurmasıñ; "Pıtkemız" dep oylamasıñ.
T atar caşı oga qurban, tizinıñ tübınde turgan.
A lay Qalqnıñ qöqregınde, ep bır o bar cüreklerde.
P aqılşılıq etkenlerıñ, şaytan betlı merkeplerıñ;
A vzına da ot qagılır! Tilı arpaday şalınır!

A ta ulı qaytmaz coldan, Atasınıñ aytqanından.
B zler senıñ qatındamız, colınga kelle salgamız!
D aqlar bızge col bolataan; Atlarımız dos bolataan;
Ü mıt pıtmiy, Qırım Otan! Caşlarımız colga qurban!
L atip baar cellerınde, Macargaşıq at şaptırgan,
C aşı, qartı, Batır Qalqı, senıñ collarına qurban!
E sımızde aytqanlarıñ, zindanlarda catqanlarıñ;
M atüvlerge sen qarama, oylap cüregın avurtma;
İ yt'ler üreberse bıle, kervan cürgen colın bıle.
L apman Kemı cüramaytaan; satqınlıq olarga qalgan.

Q ırım bıznıñ Otanımız; sensıñ bıznıñ colbaşşımız.
I rqım Tatar, Qırım Otan; Kapırdır Atasıñ satqan!
R iya, Pıtne bızde bolmaz; bolgan Tatardan sayılmaz!
I ruvlarnı bırleştırgen, Qalqımıznı adam etken;
M ustapaqam, sensıñ qanşa; saqın bızlernı taşlama.
U lı Tañrı ömır bersıñ, qara bürqüt qolga kelsıñ!
L ayıq bolgan aqay bolsıñ, uyatsızlar satqın bolsıñ.
I ssı bolgan Tatar qanı, tabar curtunda tuvgannı.

25. 11. 2011
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cihangir BORAN.

[batugeray]

TAŞ QAYTSA MEN QAYTMAM

Üynüñ aldı qara toban, özden qaytuv bek mot bolgan.
Qöp avıllar, mañqurt tolgan, balşıbınlar tilın soqqan!

Barıñız qaytaberıñız, qucur til aytaberıñız!
Men tilımnı qorgaycaqman, satqınlarnı qargaycaqman!

Muñlarımnı aytalmayman, caraş bır söz tabalmayman;
Tıñlanız men ölgen coqman, eş aslımdan qaytqan coqman.

Özgeden öz tabılamı? Tuvgan tilım balday damlı.
Tatar tuvdım, men Tatarman; qıyış sözler aytalmayman.

Qaytqan qayta berse bıle, Tatar cürgen colın bıle;
Keday cırın cırlaganda, uşun söz qöqrekten kele.

Börü bolsam qöq bolırman, men sözımde bek bolırman!
Aqsa qanım cernı qırlep, tilım aytar, Tatarman dep!

07.01. 2012
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cihangir BORAN.

[batugeray]

EQI QARDAŞ

Eqı egız bala tuvgan,
Ekevı de bır tamırdan;
Bırı Türük, bırı Tatar,
Atlarını bek sorasañ.

Eqı cigıt, eqı batır,
Bolganda colın ayragan;
Bırı ketken oñ qol yaq'qa,
Bırı ketken sol qol yaqqa.

Qardaş qardaşıñnı atsa,
Urulaken qılış taşqa!
Eqı qardaş bırge kerek;
Bıznıñ tüşpanımız başqa!

Asıl tüşpanıñ şaytandır!
Arram - osal söz aytqandır!
Öz qardaşıñnı camanlap,
Öz Töresıñden qaytqandır.

Cihangir BORAN.
23. 01. 2012
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.