|
batugeray
|
 |
« : 2009 avgust 17, 17:55:05 » |
|
CİHANGİR BORAN KİMDİR?
28. Nisan 1977 yılı, Ankaranın Polatlı ilçesine bağlı Sakarya (Tırnaksız) köyü doğumluyum. Çocukluğum Köyümüzde geçti. O zamanlar da Köyümüz çok kalabalıktı. Herkes Köydeydi ve bir çok Çocuk vardı. Her günüm çok eğlenceliydi diyebilirim. Akşama kadar Köyde, arkadaşlarımla koşup oynardım. Akşam olunca da her Tatar balası gibi, Kösakay ve Tavkel Bala Masalları ile avunur; daha sonra da, "Tarambabay geliyor" diye korkutulup uyuyakalırdım. Çocukluğum böyle geçti, daha sonra ilk ve Orta okulu Polatlı da, Liseyi de (GATEM) Ankara Gazi Endüstiri Meslek Lisesi, Motor bölümünde okudum ve mezun oldum. Bir Kamu kuruluşunda çalışıyorum. Halimden memnunum; evli ve bir erkek çocuk Babasıyım.
Biraz da Köyümüz den bahsedeyim; Köyümüz, Kırım'ın Kerç şehri ve civarından tahminen 1860-1870 yılların da, önce Köstence ye daha sonra da bölgeye iskan edilen Kırım Tatarları tarafından, 1908 yılında kurulmuştur. Köyün kuruluşundaki adı Tırnaksız' dır. Sakarya Savaşı sırasın da, en şiddetli çarpışmaların yaşandığı Köye, 1925 yılında, Bizzat Atatürk tarafından Sakarya adı verilmiştir. Benim çocukluğumda Köyde 7 den 77 ye herkes, Tatarca konuşurdu. Kırım Çöl şivesi olan dilimiz, bugün gençler tarafından pek konuşulmamaktadır. Nufus kayıtlarına göre Ailemizin en eski ismi, Boran Gazi adında, aytuvlı bir Kırım gazisidir. Soy adımızın Boran oluşu da, büyüklerimden öğrendiğime göre, bu sebeptendir. Daha sonra sırası ile, Boran Gazi oğlu, Eyüp BORAN; Eyüp oğlu, Yakup BORAN; Yakup oğlu, Hayrettin BORAN ve onun oğluda, bendeniz Cihangir BORAN.
Not: Dünya üzerindeki Qırım Tatarlarının tahminen % 95' i Şöl şivesinde qonuştukları için, bu çalışma Şöl şive esasındadır.
QIRIM TATAR ALFABESİ: Oqunuşlar parantez içinde verilmiştir.
1. A a (a)
2. B b (be)
3. C c (ce)
4. Ç ç (çe)
5. D d (de)
6. E e (e)
7. F f (f)
8. G g (ge)
9. Ğ ğ (ga)
10. H h (he)
11. I ı (ı)
12. İ i (i)
13. J j (je)
14. K k (ke)
15. Q q (ka)
16. L l (le)
17. M m (me)
18. N n (ne)
19. Ñ ñ (ng)
20. O o (o)
21. Ö ö (ö)
22. P p (pe)
23. R r (re)
24. S s (se)
25. Ş ş (şe)
26. T t (te)
27. U u (u)
28. Ü ü (ü)
29. V v (ve)
30. Y y (ye)
31. Z z (ze)
Qırım Tatar alfabesi 31 harften oluşmuştur.
Qırım Tatar alfabesinde, Türk alfabesinden farqlı olaraq (Ñ ) ve(Q ) harfleri vardır;
ayrıca ( H ), (F) ve (Ç) harfleri Tatarcada qullanılmaz.
Tatarcada, (H) Harfi yutulur, (F) harfinin yerine (P) qullanılır, (Ç) harfinin yerine ise, (Ş) harfi qullanılır.
Ğ ve G harfleri: Bu harfler de, Türk alfabesinden farqlı kullanılmaktadır. Şapqalı olanı, qalın olarak qullanılır; şapqasız olanı ise ince olaraq qullanılır.
Qalın Ğ ğ Oqunuş: (ga) :Misal: Balalarĝa (Çocuqlara)
İnce G g Oqunuş: (ge) : Misal: Üyge ketemen. (Eve gidiyorum)
Ancak Tatarcada, (g) veya (ğ) ayrımı yapmaya gerek yoqtur; çünkü qalın sesli harflerle, (a,ı,o,u,) ince sesli harflerin (e,i,ö,ü) vaziyetine göre, zaten kendiliğinden doğru bulunuyor.
Örnek 1. (Balalarga) derken, (g) harfini qalın sesli herflerle (a,ı,o,u,) beraber oquduğumuzda, (ga) sesi çıqıyor.
Örnek 2. (Üyge) derken, (g) harfini ince sesli herflerle (e,i,ö,ü) beraber oquduğumuzda, (ge) sesi çıqıyor.
Ñ Harpi:
Ñ nerede yazılır?
a) -ñ, -ıñ, -iñ, -uñ, -üñ
senıñ urbañ, senıñ sızgışıñ, senıñ telbeviñ, senıñ dostuñ, senıñ qözüñ
b) -ñız, -ıñız, - -uñız, -üñiz
siznıñ urbañız, siznıñ sızgışıñız, siznıñ dostuñız, siznıñ qözüñüz
, tıñlañız, qaytıñız, boluñız, qöşüñüz
sız yasadıñız, sız keldiñız
c) -nıñ, -niñ
kitapnıñ başı, onıñ atı, mektepniñ azbarı, talebeniñ sızgışı
Ñ harfi nerelerde yazılmaz?
a) -nı, -ni
kitapnı aldım, Qöyni qördım
b) -man -men
olarman barabar, bır dostumman yasadım, teyyaremen keldım
c) -dan, -den, -tan, -ten
anavdan - qayerden? – Attan - Merkepten
d) -gan, -gen, -qan, -ken
bolgan, kelgen, turqan, keşken
Ñ harfi olan bazı sözler:
añ, añlamaq, biñ, çıñ, eñ, goñül, teñiz, deñişmek, tıñlamaq, keñ, oñ, soñ, tañ, Tañrı, teñ, şeñ, yañlış, yañgıramaq.
Dikkat:
teñ (=eşit, denk), amma ten (=vücut)
oñ (=sağ), amma on (=10)
eñ (msl. eñ balaban, eñ cartı, amma en (=genişlik)
Q Harfi:
Nerelerde yazılır:
Misal:
Qaydan kelesın? (Nerden geliyorsun?)
Qayaqa ketesın? (Nereye gidiyorsun?)
Tatarca yazmak için de, Qırım Tatar alfabesinin bütün harflerini qullanmaq gerekmiyor. (h,f,ç) harfleri gibi bazı harfleri qullanmasaqta, yine yazdıqlarımız Qırım Tatar alfebesi ile yazılmış olur.
Birde qaideler, dillere göre değişebilir; ancaq dil, qaideye göre değişmez. Her dilin kendine özgü qaideleri vardır.
Edebi dil dedikleri Qırım Türkçesinin qaideleri, Tatarcada qullanılamaz.
Eğer bu qaidelere uyacak olursaq Tatarcamızın Diyalektiği bozulur.
Örneğin, "Edebi dil" dedikleri Qırım Türkçesinin qaidelerine göre, qalın sesli (a,ı,o,u) harfleri (q) harfiyle, ince sesli (e,i,ö,ü) harfleride, (k) harfiyle yazılıyor; ancak biz de bu şekilde yazarsaq, Tatarcamızın Diyalektiği bozulur.
Misal 1.
Köterip kettim. (Diyalektik bozuldu) bu yanlış.
Qoterıp kettım. (Diyalektik bozulmadı) bu doğru.
Misal 2.
Çipi közli. (Diyalektik bozuldu) bu yanlış.
Şıpiy qözlı (Diyalektik bozulmadı) bu doğru.
(q) harfi de, boğazdan çıqtığı için, dilimizin Diyalektiğine uygundur. Mutlaqa gerekiyor;
aslında (h,f,ç,) harfleri Tatarcada gerekmiyor. Qullanmıyoruz, süs gibi dursunlar; bunlardan zarar yok.
TAVKELMEN COYTUQ
Tış caqlarga şalışmaga ketken bır cigıtke, Kadaydan mektüp kele, qayda qaldıñ sagındıq, dep;
Bavur qaday, ne qaytmadıñ? Qayda qaldıñ, sagındıq.
Tış caqlarda qöp ograştıñ, endı bızde qartaydıq.
Sen ketken de bala bolgan, endı östı, caş boldı.
Süygenıñ qız colga qarap, şaşlerı de, aq boldı.
Tıkkenımız caş terekler, endı östı qart boldı;
Coytuq degen coytuqsıñ da, Icat ete beresıñ;
Sen Tatarman dep aytasıñ, mında Tatarmı qaldı;
Sen ketkende Tatar bolgan, aylanıp ta, Rus boldı.
Cigıt te, tuvganlarına mektüpman cevap bere;
Ozıñ tavkel bolıp turıp, maga coytuq degesıñ.
Men de qaytmaq ısterdım de, qader bılay qatersıñ.
Sagındıq dep ayta berme, men de sıznı sagındım;
Tış caqlar da ötmek üşün, aq terımmen şalıştım.
Bız qartaydıq dep aytqasıñ, sanqı men caş turaman;
Balalıqman caşlıgımnı, uylap-uylap qalaman.
Tatar ölgen diy beresıñ, qaday uşun aytmaysıñ;
Mına soluq alaman, tavkel ozıñ tuymaysıñ.
Tatar ölgen dep quvanma, kâpır şıdavsız tüşpan,
Bır Tatar men qalsam da, Silaq Icat etermen,
Özım, peda bolsam da, QARA CAVGA CETERMEN.
Tariqı: 27. 06. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
CÜREKSIZLERGE
Azgana cüregın bolsa tek senıñ,
Bıyerge salar edıñ, men diy özıñ resımıñ.
Astına da, cazar edıñ nesıl nesebıñ;
Qabayıl, Nogay, Tatar dep cazıp artıñ da, qaltırap turma!
Caz oyerge Atıñman sanıñ eş yalma.
Er qoray uzatqan qışıge, qoyday cuvurma;
Uşunmı eken? dep, bır qara, bır baq,
Qara astından ne şıga? ay bayguş Qoyanbaq.
"Batu Qan qım eken?" dep qımge soraysıñ?
Atañman Ananga "cail" dep, allegım bolasıñ.
Ket sora, olar senıñ qım ekenıñ saga bır aytsın.
Sen oquyman, üyrendım! dep, özıñnı de coytqasıñ.
Batu Qan Aq bır tursa da qörse,
Alsa tayaqnı qolına, bızge aruv bır soppa şekse,
”Tatar qım ulâaan?” dep gur davuşman gurlese,
O da cetmez bızge, qoteklegen ulı Merkepse.
Özıne Qıpşaqmı dıysıñ? ay tavkel bayguş!
Ket' te aynaga bır qara, qör ne eken? Tatar.
Tatar bolmaganga er daim Tatar atı batar.
Sen özıñ untsañ da, senı qörgenler qara ne aytar;
”Anavı tavkel Tatar da, özını coytqan” dep aytar.
Tatarlıqnı bızge Qandan, Quday tılep bergen.
Ket qara alemge, bır qör; neşın bılay tılegen?
Dünyada qaysı Qalk qudırsa, Quday üstıne Tatar cibergen.
Tariqı: 16.08.2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
MEN TATAR TUVULMAN YAVUROPPA QÜLE
Men Tatar tuvulman, yavuroppa qule,
Qözlerımden qanlı caşlar, bırer-bırer tögule.
Bırevımız Bulgarya da, bırevmız de, Romen de,
Anav yaqta bır Tatar da, Tuvgan qardaş Türükte.
Ne bolgan da bızge bılay? Neşın tozdıq qomday şulay?
Ana curtım qayda eken? Qırım qaydıy? Nege uşay?
Bız Tatarmız dep aytmaymız, ondan qıza bızge Quday;
Bırevımız Qazaq bolgan, bırevımız bolgan Nogay.
Qardaşmızmı? Tüşpanmızmı? Bonı bılmiy coytılgamız.
Er bır parşa bır yerler de, tap negızden cıyrılgamız.
Aq ettıqmı, etmedıqmı, neşın qıygan bızge Quday?
Öqsız Tatar balları da, mañrap-mañrap nege cılay?
Bürqüt edıq, Qoyday boldıq, ondan boldı bılay er al.
Tüşpan menı qorqızmay da, qardaş qaayın, qader bılay.
Tatar tuvıl, Nogay eken! bılay ayta, Tavkel Bayguş,
Geray Qanlar bıznı qörse, eter edı bızmen soguş.
Ne kerekken, bızge tüşpan? Qardaşıñ bar sennı satqan.
Men de aytar edım calan, bolsa edım sendıy cılan.
Öz qardaşıñ bolsa viran, quvanırsıñ sen de Şışan.
Ket bır sora menı cavdan, aytsın saga Tatar qayday.
Cüregıme tögılırken cıllı maylar, sendiy qardaş qülüp qarar.
Aqıyretke qaldı aqlar, Qartbabaylar qımge qarar?
Maga olüm, kerek endı, qardaş qazgan maga mezar;
Cengız bırge, Batı Qanlar, maga tuvıl saga qızar.
Tariqı: 23. 08. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
QÜLEMEN
Tatar atım, Türük bolgan, qülemen;
Batur ulım, qoyday bolgan, qöremen;
Şal Aygırım, Merkep bolgan, cüremen;
Ana curtım, Mosqof bolgan, qülemen;
Qartbabaylar, maga söge, bılemen.
Qardaşlarım, untmañız bız Tatarmız,
Ne Türükmız, ne de Türknı satarmız.
Türk' ke tüşpan bolgannı da, aşarmız;
Türk' ke qardaş bolgan Qalqmız, Tatarmız.
Ne Türükmız, ne de Türk' ke tüşpanmız.
Tatar bolgan, “Türükmen” dep aytalmaz;
Calan aytıp, Quday emrın qaytarmaz.
Uşun aytqan, Aqıyrette eş yalmaz;
Altıñ bolsa, Qomür atıñ avuşmaz.
Soyın inkâr etken qişı, eş oñmaz.
Tatar bolıp, inkâr etken soysızlar!
Qalır Dünya sızge ebet, mıysızlar.
Maga ceter aq kefenmen, bır mezar;
Qalır menden sızge bılay bır azar;
Mezarımda, Tatar edı, dep cazar.
Tariqı: 05. 09. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
UNNUT KETSIN ATAÑNI
Bır soravım bar sızge, Gazı Geray qım eken?
Bılmiy bolıp cürsekte, onnı Tari bıleken.
Farsıman şo Macarı, Şoşqa betlı Almanı;
Cedı düvel Tüşpanı, bıle Gazı Geraynı.
Farsqa cernı tar etken, üçyüz Atlıman Tatar.
Oga Soguş Toy eken, Acem Farsi ne yazar.
Nesıl nesebı deseñ, Cengız Qannıñ torunı.
Tabın tamgası deseñ, Qoşqar cigıt urugı.
Oqu üyren İlımnı, qara qör sen Dünyanı.
Gazı Geray qım eken? Unnut ketsın Atañnı.
Ne kerekken Tarimız? olar cartı masaldı;
Qara qımler zapt etken, Qırım degen Vatannı.
Qım bolganıñ bılmıy cür, bılay aruv etesıñ;
Qoyday sennı aydaylar, bonı bılmıy ketesıñ.
Aytsa, qadıy Tatarsıñ? Soguş bolsa qaşarsıñ;
şiyboreqnı berseler, quvanıp da aşarsıñ.
Cengız bırge Batu Qan! Olar qımnıñ Atası?
Geray Qanlar, Batırler! Olar qımnıñ Balası?
Vatan Qırım qayaqta? Sen onnı da bılmıysıñ;
Uşun Aytasıñ Tuvgan, unnut ketsın Vatannı.
Tariqı: 06. 09. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
QIRIMGA İŞ KETTIÑMI BATUGERAY AQA?
Balam sorma bılay soru, cüregıme qada oqu.
Men er vaqıt muñlanaman, Qırım qaydiy? Dep oylayman.
Cavlar qırgen Vatanımga, arram şaşqan er yaqına.
Em Kerişte, em Şoñgarda, kâpır tolgan topragımga.
Men de mında otıraman, bo da geşer dep oylayman.
Cavlar menı qorqızmay da, bırde qaayın qalleşler bar;
Olar Tatarlıqqa tüşpan, öz teregın özı satqan.
Balam Tatarlıqnı coytma, Quday bilır sen eş qorqma.
Alem qayda ketse ketsın, Sen Qurandan eş aylanma.
Tüşpanlar da, qaayınlarda, özı tüşer tuzagına.
Tatarman de! Tılıñ Süyüp, gür davuşman, qoqrek tüyüp.
Sen Tatarman dep aytqan soñ, zulüm saga toyday kelır.
Sen Tatarman dep aytqan da, qaayınlarda, qoyday kelır.
Qorqma cavdan Quday bılır, olar saga cengıl kelır.
Er daim Tatarman dep ayt; cavnıñ cüregın qaltırat.
Kâpırlerge cav bolgan, Cengız bırge Batu Qan;
Geray Qanlar, Batırler, olar bolardan tuvgan.
Bar Tatar tek bek bolsa, bo qün yaşagan bolsa;
Sendiy öz tilıñ süyüp, şıñlar cırlagan bolsa;
Keteceqmız Qırımga, Quday tılegen bolsa.
Tariqı: 26. 09. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
TAÑRI BIR DEP AYTARMAN
Maga Qıpşaq degen Şoşqa!
Ket' te bır Aynaga qara,
Özıñ uşaysıñ Bolgarga,
Menım Atımla ograşma,
Maga derler Tatar Mırza.
Maga Türük degen Bayguş!
Ket' te bır Atanga danış,
Aytsın saga Tatarlıqtan,
Kelgen keşken Qanlıqlardan;
Quday bergen barlıqlardan.
Maga kâpır degen qımdı?
Cengız siznı qadiy ceñdı?
Musulmanlıq qımnı üzdı?
Cuvaşlıqman, caqşılıqman,
Tari cazdıq cigıtlıqmen.
Men Qudayga sıyınaman.
Tüşpanlardan eş qorqmayman.
Taptım cavlarga bır şözım;
Menı cıgamaz bır zulüm;
Cavga kerege bır olüm.
Tañrı bır dep, men aytarman;
Quday emrın eş qaytarmam.
Men aylanmam, bıle-bıle;
Tatarlıqnıñ ne bolganın,
Aldıñ, şal Aygırım bıle.
Tariqı: 26. 09. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
CENGIZ QANNI SAGINDIQ
Sagındıq dep qöp aytamız, Atam neşın kelmiysıñ?
Qöqte uşqan Qögerşınler, saga qaber ketırsın.
Bır qörgende sen bızlernı, süñgürüp te ketersıñ.
Qara, bızge ne bolgan? Qanlıgımız darqagan.
Coytılgan öz Ballarıñ, Mında Tatar qalmagan.
Bırevımız Türk bolgan, bırevmız de Bolgardan.
Töre - Möre qalmagan, cavdan aşşuv almadan.
Qöp Tatarlar bar bolgañ, öz Teregın taptagañ.
Tatarlıqnı coytqan Qalq, tıñla saga aytaman!
Tatar şulaymı eken? ötmek aşaymı eken?
Öz Töresın bılmeden; aytsa? yaşaymı eken?
Bay boldım dep quvanıp, kiyıplenıp qopayıp;
Töremıznı taptaysıñ, bolar ayıptır ayıp.
Ket bır qurganlarga bar; qaz qör astında ne bar?
Qım aketken anyaqa, bır top kefenden başqa?
Coytmam özımnı deseñ, aldıñ Töreñden başla.
Tariqı: 16. 10. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
TATAR BOLMAGAN TATAR
Qoyanbaq diy beq qaray, “Tatar da kım?” dep soray.
Tatar bolmagan Tatar, sendiy Tatarlıq sorar;
Atın sanıñ camanlap, qardaşına cav bolar.
Mına saga aytayım, Qulagını tartayım;
Tatar bolgan Tatarlar, Tatarman dep aytarlar.
Bır özıne sorav sal, Tatar atıñ da ne bar?
Begenmiysıñmı onnı? saga caraş tuvulmı?
Uşun aytasıñ belqım, Tatar atı saga tar.
Mına saga aytayım, Qulagını tartayım;
Tatar bolgan Tatarlar, Tatarman dep aytarlar.
"Qırımtürk" ken anavı, "Tatartürk" ken mınavı.
İnkâr etmem soyımnı, aylandırmam colımnı.
Tatar keldım ketermen, bızarman bo oyunnı.
Ne Yalıboydır atım, ne Nogay, ne de Tat’ım.
Qırım Şöl bet Vatanım, Tatardır menım Atım.
Tatar bolmagan Tatar, saga bır aytarım bar;
Atımla qöp ograşma, “Tatar qım?” dep tırışma.
Ne qucur qalq bolsañ bol, Tatarlıqqa sataşma.
Ister "Qırımtatar" bol, ısterseñ de Türük bol.
Maga qöre ava oş, Şoşqa betlı Alman bol.
Endı oy berıp tüşün, Qalqımızga ber qüşün.
Tatar bolganıñ üşün, bolarnı aruv tüşün.
Menı qöp aruv tıñla, Batugeray ne ayta?
Mına saga aytayım, Qulagını tartmayım;
Tatar tuvdıq Tatarmız, Tatarmız dep aytarmız.
Tariqı: 20. 10. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
SOÑ TATAR
Tüşpan endı quvansa, qopayıp ta maqtansa;
Soñ Tatar da aylansa, cavga toy bayram bolsa.
Cansam, men qöqreq tüysem, aq cüregımnı küysem;
Ne kerekken Töremız, men de sızlermen cürsem.
Etle Qımıznı taşlasam, cigaraga başlasam;
Sendiy şırqımnı bızıp, öz Töremnı taptasam.
Tatarlıqta ne eken? Men de sendıy coq bolsam.
Caşasam men kereksız, men de bolsam edepsız.
Quvanırsıñ sebepsız, Şoşqa betlı cüreksız.
Cavman bır bolda quvan, oga İyt kerek bolgan.
Tagavuy sen bır tasma, Quyrugınna bır soppa.
Aydasınlar merkepday, sen de parqına barma.
Tatar tuvulman dep ayt! o at saga caraşmay!
Sen bol bılay bek barlı, men pıqare bır carlı.
Qörır edıñ ay bayguş, aqıyrette qım aqlı.
Menım cüregım cıllı, cavnıñ cüregı suvıq.
Unutmayman Atımnı, Kâpır dese de unnıt.
Kelgen keşken Tatarlar, bu can sızlerge cuvıq.
Bır Tilqı de ne ayta, özın bılmegen qasqa.
Atın sanın camanlap, qara maga ne ayta;
"Qırımtatar bolayıq, Atımıznı coytayıq;
Bız ketıp calbarayıq, töbe bosagalardan;
Tatarlıqnı coytarsaq, berırler bızge Vatan.”
Bo topraqta coq eken, menım catqan Qartbabam.
Börü eş İyt bolurmı? Eş qörılgen şiymı bo?
Qün tuvsa Qıbla caqtan, o degenıñ bolırdı.
Men soguşqa şaylandım, qorqılarım ozgardım.
Vatan Qırım Qurusa, suvagaşman suvlardım.
Suvagaşım da sınsa, al qanımman sıypardım.
Dünya malın berseler, men Qırım dep cılarım.
Tariqı: 07. 11. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
CIL BIÑ DOQUZYÜZ OTUZDOQUZ
Q ayırsız bır vaqıtnıñ, osal bır soqur qünı,
A qsız divan qurılgan, Akimı tüşpan eken.
L âkin tuvmaq suç eken; Şaidı Şaytan eken.
Q öp Tatarca cırlagan, Makümu Keday eken.
K âpır qızıp soragan; “Moskovamnı qım caqtı?
E sımden eş şıqmadı, Tatarlarnıñ narası.
D ostlarımga sen qıydıñ, oñma Tatar Balası.
A cımadan qım caqtı, Şo Bagdatman Basranı?
Y azıq tuvulmı edı, Şay tögılgen qanlarga?
I zın coytılsıñ Tatar, endı şıqma collarga.”
B üyük Qannıñ, büyük Qalqnıñ mirasıñ,
E m Kerışnıñ, em Şoñgarnıñ davasıñ,
K eday urgan bek sırtına, yüklengen;
İ yt bolgaşıq, Börü bolıp Qüqregen;
R amet degen, paqılşılıq etmegen.
S orav salgan Kâpır tüşpan, seslengen;
”I rqıñ Tatar bolganına quvanma!
T alq boldıñız, qa? qayaqta Qanlıgın?
Q ayda kettı, Quday bergen barlıgın?
I rqım Tatar dep cüresıñ, Qırım endı, Çarlıgın.”
”Ç arlıq - marlıq bılgenım coq, sorasañ caş Tatarman.
O aytqanıñ cerlerı de, bo qün kene cagarman.
B ay bolgan o Bagdatlar, calan cazgan kıtaplar,
A zgana tuvul edı, Tatalıqqa tüşpanlar.
N egızınden cıyrılgan, bır talay ulemalar.
Z ay bolmadı ograşım, bo qün kene Tatarman.
A layıñız bır bolıñ, Qoyday kene aydarman.
D aqlar maga col bolar, Şal Aygırım dos bolar;
E rten turıp bır qara, alay cer Tatar tolar.
Tariqı: 21. 11. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
KEDAYLAR ÖLMES
Cav qurşunı tiygende, günasız qöqregıne,
Keday da qüle eken, Kâpırnıñ etkenıne.
Cer-qöq mañrap cılagan, kedaynıñ ölgenıne;
Şırayı qüleç eken, cavlar onnı qömgende;
Lâkin Keday ölmedı, caşay caş cüreklerde.
Qül terekler, Şeşekler, topragı barlı eken.
Qöp Tatarlar qıdırgan, mezarı qayda eken?
Lâkin tabamagannar, topragı meşul eken.
Bo Qoşqar cigıtlernıñ, mezarı bolmaz eken.
Qa? Tabsa şu! Cengıznıñ, mezarı qayda eken?
Tariqı: 21. 11. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
DEGENIÑDAY BOLDIÑMI?
Endı qirdıñ mezarga,
Mına coqsıñ collarda,
Cıyganıñ qöp mallarıñ,
Qaldı endı cavlarga.
Sen Dünyaga toydıñmı?
Kâpırge cav boldıñmı?
Qan qüreşmen ograşıp,
Batırler diy uruşıp,
Geray Qanlar Torunı!
Degenıñday boldıñmı?
Qırmeden şo mezarga,
şıqsa edıñ collarga,
Cıyganıñ qöp mallarıñ,
Qalmaz edı cavlarga.
Sen Dünyaga toymadıñ;
Kâpırge cav bolmadıñ;
Qan qüreşmen ograşıp,
Cigıtler diy uruşıp,
Temır Qannıñ Torunı!
Degenıñday boldıñmı?
Qa? Ne ettıñ caşavda?
Ömır aydap Dünyada,
Tatarman dep Toylar da,
Şıñlar aytıp cürdıñmı?
Endı keş boldı vaqıt,
Qöz caşın cerge aqıt.
Tursañ da şo mezardañ,
Caşlıgın coq ne yazıq.
Batı Qannıñ Torını!
Degenıñday boldıñmı?
Men şıgaman collarga,
Canım peda Vatanga.
Şay olüm collarında,
Bır qün qırsem mezarga,
Sendıy bolmam öldımmı?
Bılay qırsem mezarga,
Endı quyaş cavlarga,
Tuvmayacaq qördıñmı?
Cengız Qannıñ Torunı!
Degenımday Boldımmı?
Tariqı: 01. 12. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
QOYAN CÜREK
Qoyan cürek, qıyış Bala;
Maga cav bolacaq bola;
Bek aqıllı aqlı sıra.
Aslınnı Quman dep saylay;
Ayagına urqan bavlay.
Qıyış Bala, maga qara!
Şışqıñ kelse, ket elâga!
O cerde bır şiy tabarsıñ;
Astıñnı o man cuvarsıñ;
Oga bızde, Quman diyler.
Bılmiy bolsañ, endı üyren;
Betıñ de qörınmiy küyden.
Qıyış Bala, maga qara!
Emmen qülmege aşıqma!
Mına saga, bır tavsiye;
Cengız Qannı, endı añma!
Mısqılınna onnı qoşma!
Oga Mongol dep ograşma!
”Kâpır edı” dep tırışma!
O Tañrısın bıle edı!
Aslında o Tatar edı!
O Araplar, em Qıtaylar,
Qıpşaq – Quman, anav Farslar;
Bunday bolıp, bırde Ruslar;
Aman tılep, moyun iydı;
”Tatar Qanı, ceñdı bıznı”.
Ayttılar qöp gür davuşman,
”Endı şıqmaycaqmız coldan.”
Bunday bolıp öttı qünler;
Qöp yüzcıllar bılay keştı.
Tatar Qanı da deñıştı.
O Ata colundan qayttı;
”Men de Musulman” dep ayttı;
Lâkin cüregı başqaydı.
Bunday bolıp, Töre bızdı;
Qöp Qardaş qanı tamızdı;
Tañrı endı bızge qızdı;
Dünya bızge de qalmadı;
Qanlıgımız da darqadı.
Cat ellerde, bız cuqlaymız;
Qırım muñlı, Qazan cılay.
Öttı aylar, öttı cıllar.
Öz tilımız de coq bola.
Tañrı endı bızge qülse,
Kene caqşılıq tılese,
Bır tek qaldı Tatar atım;
Betım calpaq, qözım cımıq;
Mına, Cengızday Tatarman;
Alay cavlar bır bolsa da,
Qoyday kene bır aydarman;
Bunday bolıp, şay Cengızday,
Ketıp mezarsız catarman.
Tariqı: 10. 12. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
QARA TÜYE
Qara Tüye, betı küye;
Qörgen coqman, bılay Tüye.
Bır cılattım, kettı üyge;
Artından aylanıp keldı,
Aman tılep, moyun iydı.
Qara Tüye, betı küye;
Endı üyren, menı Tüye.
Men şöq degende, şöq Tüye;
Men tur degende, tur Tüye.
Dünya alem, saga qüle.
Teraqay cüregınde coq.
Sende munapıqlıq bek qöp.
Tatarlıqman alâqañ coq.
Sen bır cerden şıqqasıñ da,
Qımler salgan? qaberıñ coq.
Tariqı: 20. 12. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
SOGUŞ TOYI
Endı cer - qöq qaltıray, turdı Cebe, Sabutay.
Cavga qol berme Quday, bızge quyaş caltıray.
Tatar qalqı tırıle, muñsız cuqla Qartbabay.
Eskı doslarıñ kele, Şorşıp gürle qart Dunay.
Baytal etı, qöp qımız, endı bıznıñ aqqımız.
Soguş toyı cıyıla, ey Tatarlar turuñız.
Şırın, Barın, Argını, Nayman bırge Kereyı;
Bunday bolıp er bırı, Toyımızga davetlı.
Bızmen bırge qoşılgan, Soguşnı Toy bılmelı;
Dini ne bolsa bolsıñ, Tañrı bır dep kelmelı.
Zulum bassa bo cerı, Tatar şıgar tez berı;
Oqday cavga cuvurıp, kene cagar pıtnenı.
Ey ulema soptası, şoşqa yobaz bızması,
Sen qız bala qömerken, “Tañrı qım?” dep aytarken;
Sabiy - sübyan qızlarga, şıpte nikâ qıyarken;
Tatar, Tañrım dıy edı, aq coldan qaytmay edı.
Qanımız cenkte ölse, Qatunı başbug edı.
Bızde Totay, Qan edı, Qanlıq başında edı.
Çeşıt türlı dinlerge, “kâpırler” dep, sapıtma!
Hıristiyan, Müseviy, bunday bolıp er bırı;
Bır Tañrısın bılgen soñ, Aq colga qol bergen soñ,
Musulmandır elbette, esap qünı maqşerde.
Cılqı soyıp aşagan, Tatarga “kâpır” dıysıñ;
Bır Quranga qarasañ, aqıyqatnı bılırsıñ.
Anefiysı, Şafiysı, Malikiymen Anbelı,
Arzga qöp pıtne şaşıp, böldı alay Mü’minı,
Mence aslı Qurandır, Muammednıñ mesebı.
Protestan, Ortodoqs; qaysı sıznıñ colıñız?
Tañrı bır dep aytıñız; bır Quranga qaytıñız.
Bızlernıñ Tañrısı bır, bızmen bırge cürıñız.
Nice şaytan ordusı, saldı olüm qorqusı.
Askerlerı qöp eken, teknoloci bar eken;
Qöqrekten kelmegen soñ, cigıtlık etmegen soñ;
Qoldan casav, car bolur; aqır soñı, talq bolır.
Nice qışke Ordular, Tüşpan şirqın bızdılar;
Soguş toyı cıyıla, şait bolıñ cıltızlar.
Tariqı: 26. 12. 2009
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
NENiYIM (BÜTÜN ANNELERIMIZE)
Aq Neniyım, Neniyım; saga ömrüm beriyım.
Ömrüm saga az kelır, ıste canım beriyım.
Aq sütuñmen sıyladıñ, men egeşıp cıladım;
Kene maga tözılmiy, “öz Balam” dep sıypadıñ.
Teran östım şımardım, şaşıñ tartıp oynadım;
Sen oga da qızmadıñ, “öz Balam” dep Sıypadıñ.
Ötmek salıp toyırdıñ, camañlıqtañ qayırdıñ;
Maga ne? Dep aytmadıñ; “öz Balam” dep Sıypadıñ.
Babayımnı qızdırdım, soñ ortadan coytıldım;
Qöteknı sen aşadıñ, kene betım sıypadıñ.
Caş boldım men üylendım, saga qart dep eglendım;
Sen oga da qızmadıñ, kene betım sıypadıñ.
Qartayganda avurdıñ, Neniy neşın aytmadıñ?
Men tuyganda cuvurdım; kene betım sıypadıñ.
Camanlasada kelın, üyümnıñ törı senıñ;
Sen “kelemem” dep ayttıñ, kene betım sıypadıñ.
Men bolarga qarayman, muñlanıp ta cılayman;
Slekiyım şıbırtıp, Neniyım dep mañrayman.
Mezar başında toñdım, sanma ölgende oñdım;
Bırden tatlı cel estı, men tüşünıp añnadım;
Kene betım sıypadıñ.
Tariqı: 01. 02. 2010
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
MEKTEP
Men tuvganda Qartbabay, qöqke qoterıp şulay!
Qulagıma üplegen, "Tatarmız" dep quqregen.
Qulagımman tıñladım, caş miyimge mıqladım.
Eş esımden şıkmadı, Qartbabaynıñ aytqanı.
Östüm Mektepke kettım, qözlerımnı qogerttım;
Üyretmen "noqta" dedı, men "Tamga" dep egeştım.
Men "Tamga" degen saytin, o qollarımga urdı;
Qışkeneqıy qollarım, sızgış carası boldı.
Üyge qayttım cıladım, "men ketmiymen" dep ayttım.
"Men o tilnı bılmiymen! üyrenmek istemiymen!
Tuvgan tilım osalmı? Neşün bızge yasaqlı?
Aytmasam tuvgan tılmen, aqıyqatte men qımmen?"
Neniy qolumnu sardı, "keteceksıñ "dep ayttı.
"Cail bolıp turgaşıq, cavga ırgat bolgaşıq;
Bunday bolıp qöp tilnı, üyren balam" dep ayttı.
Neniyımnı tıñladım, avzım tıyıp muñlandım.
Bunday bolıp qöp vaqıt, Mektepke barıp qayttım.
İlk – orta Mekteplernı, bunday bolıp pitırdım;
Üst Mektepte telbev dıy, qıravatnı bavladım.
Öz – özüme egeşıp, tişlerımnı qayradım.
Tari dersınde bır qün, patlamamak ne mümqün!
“Tatarlar barbar” eken! “Kâpır – qorgensız” eken!
Saraylarnı cıqqanlar! kitaplarnı caqqanlar!
Şakları – Sultanları, Atlarga taptatqanlar!
Avzın aşqan “lânet” diy, Cengız, Batı, Temırge;
Savlıgında baş töben, moyın bükken Emırge.
Tatar caşı bolarnı, tıñlap – tıñlap turamı?
Atasınnı camanlap, cavman bırge bolamı?
Qol qoterıp bır cevap, berdım anav yobazga!
"Mende bır caş TATAR’ man! Atam Cengız, Batı Qan;
Bunday bolıp Qırımlı, Qırım Qanı Geray Qan.
Medeniyyet degenıñ, bızlerden kelıp qalgan.
Caqqanımız Saraylar, zulum Sarayı edı;
Cıqqanımız Qaleler, qözyaş ıslavlı edı.
Kene tapsam bır pıtne, cagar – cıgar taptarman!
Calan cazgan kitaplarnı, Diclelerge atarman.
Qara qanım cürekte, şorşup – gürlep borqulday;
Endı cettı sürgünlük! Qayır tılese Quday.
Ne At qaldı, ne Qılış; endı cayav TATAR’ man.
Tüşpanlarnı aldatıp, Kâpırlernı darqatıp;
Rus malı bombalarnı, Qremlin de patlatıp!
TATAR’ man dep aytarman! Bır Qudayga qaytarman."
Tariqı: 20. 02. 2010
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
QARDAŞ QANI
Ötken cıllar, bızge aruv kelmedı,
Qardaş qanı tamızganı cetmedı,
Taşqa urdıq, Batı Qan nıñ qılışın;
Ondan kele bılay muñlı bolışım.
Öz qardaşlar bırbırıne, cav boldu;
Qım qargadı? bulay bızge ne boldı?
Aqtı qanlı qözcaşlarım, cer toydı;
Ekevınde, neseblerı, bır boydı.
Men sorayman, aqıyqatte men qımmen?
Qazan, Qırım, Nogayımnı bılemen.
Bır şiy tuydım Qartbabaydan, Tatarman;
Bo sebepten, Tatarman dep aytarman.
Boda cetmez, Tebrızdeqı cürekmen;
Uygurumnıñ qözındekı ümıtmen;
Şavle sepken, Şamanlarga kerekmen;
Cav cüregın qaltıratmaq kerekken.
Tüşcerımde Çobanzade, qöremen.
”Tur aydı” diy! “cuklaganıñ cettı şay;
Tögulürken cüreklerge cıllı may,
Qart Babanıñ süyegı sızlay bulay.”
Sorasalar maga, qım senıñ Atañ?
Altın Orda Qanı, cigıt Batı Qan.
Qıremlinge, qafa tutkan, qışke dev adam,
Bars cüreklı, Cemiloglu dur Aqam.
Tariqı: 08. 04. 2010
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
TUVGAN CER (ÖZ VATAN)
Qay vaqıttır, nav qoqregım avura.
Bır quvvat bar, özı menı şaqıra.
Qoldan tartqan bılemen de, bo tuvıl;
Otqa canıp, cürek tartamı eken?
Eş taşlamay, tursam esımge tüşe;
Qadiy şiy bo? Catsam yuqumga qıre.
Tüş cerımde, men Qırımda cüremen;
Atım şabıp, Teñızlerge iyemen.
Aylandırıp, Kerış betke aydayman;
Tuvgan cerım, qayaqta? dep qarayman.
Şal aygırım, suvlayım dep barganda,
Suv başında, bır aqsaqal qöremen.
Ketken saytin, cüregım de ot cana;
Bır davuş bar, “kel endı” dep baqıra.
Bır qarayman, Qartiy Ulu bır Terek.
“Keldıñmı?” Dep, gür davuşman seslene!
Tılge kelgen Ulu Terek, oqure!
“Yapraqlarım Carganalar kemıre!
Negızımnı, Şılavşanlar semıre!
Geraylar da, Disqolar da tebıne!
Bır ot caqsan, Carganalar keterler!
Bır suv bersen, Şılavşanlar olürler!.
Tüşpanlarda, sendiy cigıt qörürler!
Geraylar da, Yalganından kelırler.”
Bır qarayman, mendiy bolgan qöp cigıt,
Atlarınnı şabıp – aydap keleler!
Ot cagalar, cargananı quvalar!
Suvagaşman, suv taşıylar suvlaylar.
Aydı caşlar, suv pıtsede cılayıq;
Tuvgan cernı, qözcaşıman sıypayıq.
O da pıtse, qol qoterıp Qudayga;
Aq colun da, Ramet tılep bolayıq.
Tariqı: 08. 07. 2010
ANKARA – Polatlı – Saqarya (Tırnaqsız) qoyü.
Cazgan: Cihangir BORAN
|
Dilber MC Theme by HarzeM