Kompyuter ıstıla luğatı - Словарь компьютерных терминов

[Emir Hasan]

Эдебий тиль нормасына коре "дж" ерине "й" олмамакъ керекми? яни "яйма"

Ёкъ... Эдебий тильде базы бир тюркий тамырлар дж-нен башлана: джаймакъ, джоймакъ, джошмакъ, джыймакъ, джылпылдамакъ.

Бунынъ себеби - оларнынъ эписи шивелерде дж-нен айтылмасы, бир къач тар шиведен истисна. Меселя, джыймакъ сёзюни ялыбойлулар да шай айталар, бунъа коре де эдебий тильде йыгъмакъ ерине джыймакъ айтыла. Амма "сермек" ве "расстилать" манасындаки фииль тамырынынъ эдебий нормасы - й-нендир: яймакъ! яйын, яйма...
Асылында бу янъы терминге къаршы ич бир къаршылыгъым ёкъ, садедже меракълангъаным ичюн озь фикирими беян эттим.

право (доступа) къаршылыгъы оларакъ рухсет сёзюни къулланмакъ,

Яни "иришим рухсети"ми?

Бу манада "иришме акъкъы" айтылса, даа кяр менимдже.

етки сёзю янъы тюрк сёзюдир ве бизде де олгъан салахиет/селяхиет сёзю ерине уйдурылгъан.

Догъру... Амма... Халкъ анав "селяхиет"ни анълармы, аджеба?

Я "еткини" не къадар анълар, аджеба? Эр алда олгъан сёзни къулланмакъ даа гузельдир.

сообшение къаршылыгъында мектюп сёзюни къулланмакъ, чюнки интернетте сообщениялар мектюп киби язылып, хабер бермек макъсадлыдыр, беянаттан макъсад исе, бир шейни илян этмектир.

Анълайсызмы не... Биз терджиманнынъ ишини къолайлаштырмакъ ичюн message/mesaj~ileti/сообщение деген шейни эр ерде бир къырымтатар сёзюнен анълатмагъа истеймиз. Эбет, базыда мектюп деп айтмакъ мумкюн (меселя "шахсий беянат" ерине "шахсий мектюп", "SMS беянаты" ерине "SMS мектюби"), базыда "хабер" келише, базыда "джевап". Амма менимдже эр бир эджнебий ыстыланынъ (терминнинъ) бир къырымтатар къаршылыгъы олса да, яхшы олур эди.

Мен эп терминлер бир мананы ифаде этмек керек олгъаныны тюшюне эдим. Бир къач манасы олса, насыл термин ола шу? Бир шей мектюп олса, мектюп, джевап олса, джевап адландырылмакъ керек, дегильми?

прикрепить (тему) - пекитмек киби берильген, мендже бу догъру дегиль, чюнки пекитмек - бу укрепить демектир, яни бир шейни къуветлендирмек манададыр. онынъ ерине къошмакъ (я да къош) айтылса?

къошмакъ = присоединять, прибавлять, добавлять. Мевзуны неге къошамыз, я?

Буны къошкъан даа яхшы билир! Анълагъаным киби янъы мевзу башкъа мевзуларгъа къошула, да-а!!?!?.

комментарий - тефсир. Тефсир асырлардыр Къуран-ы Керимни ёрумламакъ, анълатып ачыкъламакъ демектир, ве арап тилинде биле башкъа шейлер ичюн къулланмаз, Къурандан гъайры шейлер ичюн арапчада ве бир чокъ тиллерде шерх сёзю къулланыла. Комментарий сёзюнинъ къаршылыгъы олып, бизде де бар олгъан башкъа арап сёзю - изах/ иза сёзюдир.

Арапча бильмейим, амма эм османлы, эм эски къырымтатар тилинде "тефсир" сёзю комментарий манасында къулланыла эди. Ёрум - кечен онйыллыкъларда TDK тарафындан тюшюнип чыкъарылгъан бир неологизм. Ёрум = тефсир, яни маналары айныдыр. Мехмет Канарнынъ Osmanlı Türkçesi Sözlüğü'не бакъайыкъ: tefsir - yorum, tefsir edilmek - yorumlanmak, tefsir etmek - yorumlamak, tefsirât - yorumlar. Къуран акъкъында бир шей демей о. Лякин земаневий Тюркиеде тек динджилер тефсир сёзюни аля даа къулланып тура, онынъ ичюн базы бир адамлар о диний, тек Къурангъа аит бир сёз деп саялар. Я иза/изаат сёзюнинъ манасы бираз фаркълы - разъяснение, пояснение, толкование. Яни тефсир - бир шей акъкъында озь фикрини бильдирюв, изаат - бир шейни анълатув.

Тефсир - Комментарий Корана, эвель араплар тефсир сёзюни даа кенъ манада къуллана эдилер, амма сонъра, даа 12-13 асыр эвель, бу сёз термин мананы къазанды – толкование Корана, башкъа шейлернинъ ачыкъланмасы, тарифи, табири, изасы ичюн башкъа сёзлер къулланмагъа башлады, ве, мен бильгеним, къырымтатар тилинде де шай. Шу нокъта-и назардан тефсир иле ёрум сёзлери синонимлер, амма ёрум сёзю даа кенъдир. Яни тефсир бир ёрумдыр, амма эр ёрум тефсир дегиль. Османлы, я да эски къырымтатар тилинде мисальнен  тефир-комментарийни костере белесизми? Я да земаневий тюркий тиллерде комментарий ерине тефсир сёзю къуллангъаныны ич корьдинъизми? Меселя, элимде олгъан совет рус-азербайджан лугъатында бойле язылгъан:
 Комментарий – комментари; изаh, шэрh
Комментировать – комментари вермэк; изаh етмэк, шэрh етмэк
Комментатор – комментатор, изаhчы, шэрhчи
Мен беллесем, иза ве, асыл, онынъ чокълукъ шекили олгъан изаат сёзлери , озюнъиз де айткъанынъыз киби, толкованиедир (тефсирнинъ де манасы, асыл, шу), ве бир де-бир сёзлер акъкъында фикирни беян этмек, бу сёзлерге (фикирлерге) озь мунасебетини бильдирмек ичюн къулланыла, бу да комментарийге энъ якъын бир манадыр, мендже.

[Alessandro]

... "расстилать" манасындаки фииль тамырынынъ эдебий нормасы - й-нендир: яймакъ! яйын, яйма...

Меселе шу ки, эдебий нормасы "джаймакъ"тыр. (Кърырымтатарджа-русча-украиндже лугъат. Тертип этиджи. С.М. Усеинов, Акмесджит, 2008; Къырымтатар тилининъ имля лугъаты. Тертип этиджи А. Меметов, Акъмесджит, 2006).

прикрепить (тему) - пекитмек киби берильген, мендже бу догъру дегиль, чюнки пекитмек - бу укрепить демектир, яни бир шейни къуветлендирмек манададыр. онынъ ерине къошмакъ (я да къош) айтылса?

къошмакъ = присоединять, прибавлять, добавлять. Мевзуны неге къошамыз, я?

Буны къошкъан даа яхшы билир! Анълагъаным киби янъы мевзу башкъа мевзуларгъа къошула, да-а!!?!?.

А, анълашыла... Шу сёзнинъ манасыны текаран анъламагъансыз экен... Меселя, бу форумнынъ Къырымтатар тили болюгине киринъиз. Ичиндеки мевзулар сонъки джевап вакътынен сыралана. Амма юкъарыдаки учь мевзу (адлары къалын арифлернен язылгъан) эр даим юкъарыда къалып тура. Нечюн? Чюнки мен ашагъыгъа тюшмесинлер деп оларны юкъарыда пекиттим.

[Alessandro]

Яни тефсир бир ёрумдыр, амма эр ёрум тефсир дегиль.

Ойле олса, нечюн Тюркче лугъатларынынъ ич бириси бизге буны айтмай? Мына, намлы TDK лугъатына бакъайыкъ:
http://www.tdk.gov.tr/TR/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&kelime=yorum
yorum
1. Bir yazının veya bir sözün, anlaşılması güç yönlerini açıklayarak aydınlığa kavuşturma, tefsir.
2. Bir olayı belli bir görüşe göre açıklama, değerlendirme: "Böyle bir yorum hiçbir şey öğretmez."- F. R. Atay.
3. Gizli veya hayalî olan bir şeyden anlam çıkarma.

tefsir
1. Yorumlama: "Hiçbirini tefsire ve hiçbirinden mana çıkarmaya kimsenin dili varmaz olmuştu."- Y. K. Karaosmanoğlu.
2. Yorum.
3. din b. (***)  Kur'an'ın surelerini açıklayarak görüşler ileri sürme ve bunları yazma, yorumlama.
4. din b. (***)  Kur'an'ın surelerini açıklayarak görüşler ileri sürme ve bunları yazma, yorumlama bilimi.
5. din b. (***)  Kur'an'ın surelerini açıklayan eser.

tefsir etmek
yorumlamak: "Ben evvela bu duayı ve bu sözleri pek kalpsizce tefsir ettim."- R. N. Güntekin.

Мехмет Канарнынъ Osmanlı Türkçesi Sözlüğü:'
tefsir
yorum
tefsir edilmek - yorumlanmak
tefsir etmek - yorumlamak
tefsirât - yorumlar

şerh
açma

Яни лугъатлар бизге не дей... Дейлер ки, "тефсир"нинъ биринджи манасы ёрум, ёрумламадыр.

Османлы, я да эски къырымтатар тилинде мисальнен  тефир-комментарийни костере белесизми?
Я да земаневий тюркий тиллерде комментарий ерине тефсир сёзю къуллангъаныны ич корьдинъизми?

Османлыджа метинлерни тапмакъ зор, амма мына интеренет узеринден базы мисаллер:

http://209.85.129.132/search?q=cache:M5w9eeeDjgUJ:www.fjc.gov/public/pdf.nsf/lookup/IJR00031.ppt/%24file/IJR00031.ppt+%22tefsir+eder%22+-Kuran+-Kur%27an+-Kur%27%C3%A2n+-islam&cd=11&hl=ru&ct=clnk&gl=ru
Adli Dal davranış kurallarını koyar ve tefsir eder.

http://www.jmo.org.tr/resimler/ekler/709e8d64a5f4726_ek.pdf?dergi=T%C3%9CRK%C4%B0YE%20JEOLOJ%C4%B0%20B%C3%9CLTEN%C4%B0
Stattgraf. — Tabakalı kayaçları tarif ve tefsir eder.

http://www.geocities.com/doru_tay/bilgi/pes-021.htm
Fakat hayat düpedüz kopya edilemediği için, romancının hayal gücü bu hayatı değiştirir, idealize ve tefsir eder.

http://www.boyutpedia.com/default~ID~1515~aID~63827~link~361_370.html
Virtüöz bir eseri alır, istediği şekilde tefsir eder.

http://www.belgenet.com/12eylul/evren_311082-2.html
Ancak milletteki Atatürk sevgisinden korktuklarındandır ki, daha fazla ileri gidemezler; gidemeyince de, Atatürk'ün muhtelif tarihlerde söylediklerini, kendi düşünceleri istikametinde tefsir eder dururlar.

http://arsiv.zaman.com.tr/2002/01/26/yazarlar/alicolak.htm
Hayatı tefsir eder durursun kabirlerin başucunda.

Мен беллесем, иза ве, асыл, онынъ чокълукъ шекили олгъан изаат сёзлери , озюнъиз де айткъанынъыз киби, толкованиедир (тефсирнинъ де манасы, асыл, шу), ве бир де-бир сёзлер акъкъында фикирни беян этмек, бу сёзлерге (фикирлерге) озь мунасебетини бильдирмек ичюн къулланыла, бу да комментарийге энъ якъын бир манадыр, мендже.

Маналары бираз фаркълы... Меселя...
Талебелеримден бири манъа дерсликнен келип "Мына бу теореманы окъуп анъламадым. Манъа анълата билесизми?" дей. Мен онъа анъласын деп китапта язылгъан шейлерни озь сёзюмнен анълатмагъа тырышам, яни онъа изаат берем.
Бир достум менден "Акъай, Али Велининъ къызыны алып эвленмге истегенини эшиттинъми? Не тюшюнесинъ?" деп сорай, я мен онъа Алининъ келеджек эвленеджеги акъкъында озь фикримни айтам, яни бу вакъианы тефсир этем.

Ахыр сонъу, земаневий лугъатларгъа бакъайыкъ да...
Русско-крымскотатарский словарь. Часть II. Буквы Е-П. Составитель Сейран Усеинов (при участии Вадима Миреева, научный консультант Адиле Эмирова). Симферополь, 2009.
комментарий
комментарий, тефсир, шерх
комментатор
комментарийджи, тефсирджи
комментировать
комментарий этмек, комментирлемек, тефсир (или шерх) этмек

Кърырымтатарджа-русча-украиндже лугъат. Тертип этиджи. С.М. Усеинов, Акмесджит, 2008
тефсир
комментарий
тефсир этмек - комментировать
тефсирджи
комментатор
шерх
объяснение, пояснение, толкование, комментарий

[Emir Hasan]

Алессандро, сагъ олунъыз! эр алда мен тефсир сёзюни дин иле алякъадар чокъ эшиткеним ичюн, айткъанынъыз мана гъарибе киби манъа корюне .

[AlperenKIRIM]

ya "keri ketirmek" qaytarmak olmaymi?

[RiverRat]

Moderator - qonaqbay?