Sessiz h meselesi

[Alessandro]

Bazı bir sözler, zemaneviy normağa köre h ile aytıla em yazıla. Meselâ bahis, cihaz, cumhuriyet, fetih, mizah, ruh, sahra... Nuh ve Muhammed de olardandır.

[batugeray]

Ebet! Ve aynı zamanda bazı erbaplar bizge "bu sovetler tesiri", "episini kommunistler yaptılar" deyler. Türkiyede de Moskvadan kelgen kommunistler Qırımtatarlağa h-ni aytmağa yasaq etkenlermi aceba? 

O aytkanıñız erbaplar işlerıne kelmegen bır şiy korgende, Moskof tesırı diyler mence.

Tatarcamızda, h arfi degen bır arf, eşbır vakıt aytılmaz.
Misal: sıznıñ cazganlarıñız bızde şulay cazıla:

bais, ciaz, cumuryet, feti, mizak, ruk, sakra, Nuk ve Mammet

Ta bunday bolup:

Abdülhamit=Ablamit
Hafız=Apız
Han= Kan
Mahmure=Mamurye

Bo h arpi, Tat tılınde bar dep bılemen; olarnıñ aytkan laplarıda, mence Kırım Tatarcası tuvul.

[Alessandro]

Vaziyetni qısqadan añlatayımçı...
Arap tilinde üç türlü h bar: خ, ح ve ه.
- Türkçede üçü birday aytılıp h arfinen işaretlene (hakikat, her, hukuk, tehlike, muharrir, sabah, hasta, haber, hızmet, tahta, mıh).
- Qırım çölünde ح ve ه coyuldı (aqiqat, er, uquq, telüke, muarrir, saba), خ ise q-ğa çevirildi (qasta, qaber, qızmet, taqta, mıq).
- Qırımnıñ orta yolağında ح ve ه coyuldı (aqiqat, er, uquq, telüke, muarrir, saba), خ ise saqlandı (hasta, haber, hızmet, tahta, mıh), lâkin Türkçeden farqlı daa çoq qattı aytıla.
- Qırımnıñ cenübiy yalı boyunda ح ve ه coyuldı (aqiqat, er, uquq, telüke, muarrir, saba), خ ise saqlandı (hasta, haber, hızmet, tahta, mıh), lâkin Türkçeden farqlı olaraq daa çoq qattı aytıla. Ve, bundan da ğayrı qattı q qattı h-ge çevirildi (hara, hısmet, bahmah, hısha).
- Zemaneviy Qırımtatar edebiy tili orta yolaq şivesine esaslana, lâkin bazı bir sözlerde istisna olaraq ح ve ه saqlanıp tura (bahis, cihaz, cumhuriyet, fetih, mizah, ruh, sahra ve daa bir qaç dane).

[batugeray]

Men bo meselege şulay karayman:

Yalıboylularman Tat Kalkı, eşbır vakıt Kırım Tatar Kanlıgının kol astında bolmadılar. 1475 geşık Ceneviz edıler; bo tariten soñ, Osmanlı Kefe sancagına baylandılar. Olarnıñ tillerı taa köp Türükşege uşay. E bunday bolganga, olarda Türükler diy (h) arfini aytalar. Bızler Kırım Tatar Kanlıgının bo küngeşık öz barlıgını saklap kalgan, öz Kalkı bolarak, eş bır vakıt (h) arpini aytkanımız cok. Bo eş bır tesır astında bolmadan aytkanımız öz tılımız, Tatarcamıznıñ özüdür.